Fort Blauwkapel is één van de grootste forten van de Waterlinie en werd rondom een bestaand dorpje aangelegd. Het  fort ontleent zijn naam  aan de kapel van dit dorp. Het huidige  fort werd ter  plekke van oude versterkingen uit de 18e eeuw gebouwd en dateert uit 1818-1821. Het fort heeft een vierhoekige grondvorm met in elke hoek een uitbouw (bastion). Aan de noordoostzijde, waar de vijand  verwacht werd, bevon-den zich oorspronkelijk twee ravelijnen (verdedigingseilanden in de gracht). Aan de stadskant bevindt zich een reduit (verdedi-gingswerk dat als laatste toevluchtsoord dient van de verdedigers) in het fort. Het fort bestond oorspronkelijk uit aarden wallen die beplant waren. Later werden hier militaire gebouwen aan toegevoegd.

De beplanting bestaat uit els, es, iep en wilg die werden gebruikt voor brandhout en om er afrasteringen van te maken. Meidoorns dienden als natuurlijk prikkeldraad. Grote bomen als eik en kastanje moesten de vijand op afstand de indruk geven dat er sprake was van een natuurlijk onderdeel van het landschap.