Waarom?

Vleermuizen spelen wereldwijd een belangrijke rol. Ze houden insectenplagen onder controle, bestuiven bloemen en verspreiden zaden. Maar veel soorten worden bedreigd in hun voortbestaan: hun leefomgeving verdwijnt en hun eten is vervuild met pesticiden.

In Nederland hebben we circa 20 soorten vleermuizen, allen insecteneters. In de Gemeente Utrecht komen ongeveer 10 soorten voor. De meest voorkomende soort is de gewone dwergvleermuis. Deze kleine vleermuis verblijft in huizen, scholen en andere gebouwen. Naar schatting zijn er jaarrond 2.000 dwergvleermuizen in de stad. Andere soorten in Utrecht zijn de watervleermuis, de laatvlieger en de rosse vleermuis. De baardvleermuis en de franjestaart overwinteren in Utrecht.

Voor wie?

Vleermuizen kunnen worden verdeeld in twee groepen: de gebouwbewonende en de boombewonende vleermuizen.
De gewone dwergvleermuis is een gebouwbewoner. Tot het midden van de vorige eeuw waren er genoeg goede overwinteringplekken voor de vleermuis. Door renovaties, isolatie of sloop verdwijnen veel plekken waar vleermuizen kunnen huizen. In de huidige bouwstijl is weinig ruimte voor vleermuizen.

Soorten als de rosse vleermuis, ruige dwergvleermuis en watervleermuis zijn boombewoners. Deze soorten hebben het niet gemakkelijk in de stad, omdat dat het aanbod van geschikte bomen beperkt is.

Hoe?

In 2011, het internationale jaar van de vleermuis, heeft de gemeente Utrecht 280 vleermuiskasten opgehangen. Zo voorzien we de bossen met relatief jongere bomen alvast van holten. De functie van de kasten zal op termijn overgenomen worden door holtes in oudere bomen. De kasten zijn opgehangen in o.a. het bos nabij Slot Zuilen, rondom Fort aan de Klop, en Fort Blauwkapel, in Park Bloeyendael, de Voorveldsepolder, Maarschalkerweerd, Amelisweerd, park de Koppel, Beatrixpark en in het Bosje van Goes (Vleuten).
Een groep vrijwilligers volgt het gebruik van de kasten in de tijd. Vindt u het leuk om mee te helpen neem dan contact op met milieu@utrecht.nl.

Gebouwbewonende vleermuizen hebben kieren in gebouwen nodig om hun verblijfsplekken te bereiken. Laat deze dus zoveel mogelijk open. Voordat u energiebesparende maatregelen treft is het belangrijk dat u zeker weet dat er geen vleermuizen verblijven onder het dak, in de spouwmuur of in ruimten waarin bijvoorbeeld de CV-ketel hangt. Voer energiebesparende maatregelen zoveel mogelijk uit buiten de kraamperiode en niet tijdens de winterslaap van vleermuizen. In deze periode zijn vleermuizen op hun kwetsbaarst.

Waarnemingen in Utrecht van vleermuizen

In 2011 (het jaar van de vleermuis) hebben bewoners van Utrecht waarnemingen van vleermuizen gemeld. Zoals u op deze kaart kunt zien zijn vleermuizen overal in de hele stad waargenomen.

(klik op de kaart voor een grotere en interactieve versie)

Vleermuizen kun je in elke straat van Utrecht tegenkomen. Vleermuizen gebruiken ongeveer 20% van de gebouwen in de stad. Het gebouw 'De Inktpot' is beroemd vanwege de duizenden vleermuizen die er overwinteren.
In de groene en waterrijke wijken komen de meeste vleermuizen voor. Haarzuilens, Amelisweerd, de Voorveldse Polder, de grotere parken, de forten en lunetten zijn belangrijke vleermuisgebieden.

Meer informatie

www.vleermuizenindestad.nl
Een website over het voorkomen en het beschermen van vleermuizen in stedelijk gebied.

www.yearofthebat.org
Website over de UNEP Convention on Migratory Species en projecten wereldwijd ter bescherming van vleermuizen.

www.vleermuis.net
Website met informatie over vleermuizen in Nederland.

http://www.youtube.com/watch?v=c8z1Pm2UGfI
Film met rosse vleermuizen in een boom. Deze soort komt ook voor in Utrecht, bijvoorbeeld in Haarzuilens en Rhijnauwen.

http://www.youtube.com/watch?v=gk774Wx5v5w
Onderzoek naar vleermuizen, hoe doe je dat eigenlijk? In dit filmpje wordt uitleg gegeven over de werking van een batdetector.

http://www.youtube.com/watch?v=_DuF-p2Fpd4
Deze brug in Austin, Texas, zit bomvol vleermuizen. Het is een ware toeristische trekpleister die elke dag honderden mensen trekt. De vleermuizen leveren veel geld op in de vorm van toerisme en de bestrijding van plaaginsecten in de landbouwgebieden rondom Austin.

www.jaarvandevleermuis.nl

Gewone dwergvleermuis. Foto: Ph. Koken