Omgevingsvisie deelgebied Vleuten-De Meern Het dorpse karakter


Dit is een ontwerpversie van de omgevingsvisie deelgebied Vleuten-De Meern. 


We hebben in Vleuten-De Meern gevraagd wat het ‘dorpse karakter’ is. Het antwoord was vaak een combinatie van ‘dorpse’ bebouwing, ‘dorpse’ functies, de bewoners zelf en het ‘dorpse’ gevoel. De oude kernen: Vleuten, De Meern en Haarzuilens hebben een dorps karakter door de historische gebouwen, de kerk, de lokale winkels, de grote bomen en het ons-kent-onsgevoel.

In Vleuten is het Dorpsplein de kern van het gebied  Er is ruimte voor een spelletje jeu de boules, kermis en de ontvangst van Sinterklaas. Ook de markt, de winkels, de kerk en de school zorgen ervoor dat mensen graag in het centrum komen.

In De Meern missen bewoners een levendig dorpshart. De ruimte rond de kerk is kaal en heeft weinig voorzieningen. Het Mereveldplein is vooral gericht op winkelen en niet op ontmoeten. In Haarzuilens is de Brink de plek waar mensen elkaar ontmoeten; daar is de school, de horeca en de jaarlijkse kermis.

Ook de nieuwe buurten geven door de ruime en kleinschalige opzet een soort ‘dorps’ karakter. De winkelcentra bieden echter niet de gewenste functie van dorpskern met horeca, gezelligheid en sfeer. Een druk café met terras op het dorpsplein zorgt wel voor deze gezelligheid.

Spelregel: gebruik een dorpseigen bouwstijl

Spelregel: zorg voor sfeer in de dorpskernen en draag bij aan dorpsgevoel in de nieuwe buurten

Behoud

In Vleuten-De Meern is een mix van oude en nieuwe bebouwing. De historische bebouwing zorgt voor sfeer in de wijk. De oude verbindingswegen met de oude boerderijen in en naar de oude kernen versterken het dorpse karakter.

In de Welstandsnota De Schoonheid van Utrecht staat welke locaties van belang zijn in Utrecht. Er zijn gebiedsbeschrijvingen van de wijk en analysekaarten te vinden van Vleuten en omgeving (pdf, 3,4 MB) en van De Meern en omgeving (pdf, 2,4 MB).

De oude dorpse kernen en de historische bebouwing in Vleuten, De Meern en Haarzuilens zijn waardevol voor de sfeer in de wijk. We beschermen dit op verschillende manieren en verbeteren het waar mogelijk. In het bestemmingsplan staan de dorpskernen en de historische bebouwing beschreven.

Welstandsniveau behoud

Delen van Vleuten-De Meern hebben welstandsniveau behoud. Dit betekent: behoud en herstel van de huidige bebouwing. Dus hoe gebouwen eruitzien en de sfeer die ze tezamen oproepen. Bij niveau 'behoud' willen we bestaande of historisch bepaalde karakteristiek van de omgeving versterken. Dit geldt op stedenbouwkundig, architectonisch, landschappelijk of cultuurhistorisch niveau.

De volgende locaties hebben welstandsniveau behoud:

  • oude historische centra en specifieke locaties in Vleuten-De Meern
  • gebied Haarzuilens heeft

Welstandsniveau respect

Veel omliggende gebieden hebben het niveau ‘respect’. Dit betekent dat het verplicht is essentiële eigenschappen van het karakter van de bestaande gebouwen of de omgeving te respecteren.

Welstandsniveau open

Een aantal plekken in de wijk hebben het niveau ‘open’. Verandering van het bebouwingsbeeld en de omgeving is in deze gebieden toegestaan.

brug over het water, achter de groene kade staan vrijstaande oudere huizen

Het knusse kneuterige karakter van het dorp Vleuten, met die oude karakteristieke huisjes

Kansen

Een sfeervolle dorpskern is vaak lastig te ‘maken’. Het is meer een gevoel dat groeit en ontstaat bij een bepaalde plek. De gemeente kan zorgen voor een goede basis. Bewoners creëren zelf het ons-kent-onsgevoel. Sluiten de verschillende onderdelen van het dorpse karakter (bebouwing, functies, bewoner, gevoel) goed op elkaar aan zoals in Vleuten en Haarzuilens? Dan ontstaat er een levendig dorpshart, een ontmoetingsplek voor de buurt.

Dit is een wens in het centrum van De Meern, maar ook in de nieuwe wijken. Bijvoorbeeld door middel van kleinschalige bebouwing die past bij de omgeving. Het hoeft niet perse historisch te zijn, modern mag ook, zolang het met zorg en aandacht gebeurt. En met gebruik van mooie materialen. Er moeten voldoende functies en voorzieningen zijn waar sfeer en gezelligheid is, bijvoorbeeld een dorpsplein of een sfeervolle winkelstraat. Dit kan met name voor de horeca verbeteren.

Ontwikkeling centrum Vleuten

Voor Vleuten is een centrumplan. Dit plan is inmiddels bijna uitgevoerd en heeft als doel om de dorpse identiteit te benadrukken.

  • Nieuwe herinrichting van het centrum die aansluit op de authentieke uitstraling en sfeer in Vleuten. Hierin moeten de historische elementen in de kern van Vleuten herkenbaarder worden.
  • Nieuw wijkgezondheidscentrum plus enkele (zorg)woningen. Dit deel van het centrumplan is nog niet uitgevoerd.

Verbeteren Hart van De Meern

Ook in De Meern werken we aan een levendiger dorpshart. Het doel van het plan Hart van De Meern is dat het centrum van De Meern een autoluwe, gezellige en levendige ontmoetingsplek wordt voor iedereen. Dit doen we met:

  • het toevoegen van voorzieningen, zoals horeca of dienstverlening
  • betere inrichting van de openbare ruimte
  • nieuwe inrichting van De Meerndijk en het Dorpsplein in overleg met bewoners. Met bijvoorbeeld bankjes
  • andere inrichting van andere delen van de openbare ruimte, onder andere met meer groen

Dorpsgevoel in Vleuterweide, Veldhuizen, De Balije en De Woerd

Veldhuizen, de Balije en de Woerd zijn niet als dorpen ontwikkeld. Ze zijn ontworpen als tuinwijk met veel eengezinswoningen met privé-voor- en/of achtertuinen en een grote (groene) openbare ruimte. Vleuterweide is ontworpen als plek tussen de dorpskernen en de groene landschappen.

Deze buurten willen graag een dorpse sfeer. Ze missen nog het ‘eigen’ gevoel. Mogelijke oplossingen zijn: 

  • activiteiten die bewoners bij elkaar brengen
  • meer ontmoetingsplekken, met name in Veldhuizen