Omgevingsvisie Beleid bodem, grondwater en ondergrond

Wat wil de gemeente?

Utrecht zet zich in voor het duurzaam omgaan met de bodem en de bodemschatten. Een duurzaam, klimaatbestendig beheer van de bodem is belangrijk voor de kwaliteit van de leefomgeving en voor de gezondheid en is dus een maatschappelijke opgave.

De gemeente wil de kwaliteit van grondwater verbeteren, grondwater beschikbaar en betaalbaar houden voor bijvoorbeeld drinkwaterwinning en zoveel mogelijk beperkingen aan het gebruik van de ondergrond wegnemen, zodat de ondergrond optimaal benut kan worden voor bijvoorbeeld duurzame bodemenergie.

een graafmachine neemt een hap zand om in een vrachtwagen te laden, bij werkzaamheden langs de snelweg.

Door goede afspraken over het gebruik van de ondergrond in het begin van het planproces willen we zorgen voor een blijvende prettige leefomgeving. Daarom wil de gemeente alle activiteiten die gevolgen hebben voor de bodem bekijken in onderlinge samenhang en in samenhang met het gebruik of met de kwaliteit van grondwater. Dit staat in het Gebiedsplan gebiedsgericht grondwaterbeheer en visie op duurzaam gebruik van de ondergrond 2016 (pdf, 2,1 MB). 

Daarnaast wil de gemeente Utrecht duurzaam omgaan met grondstoffen en dus ook met te hergebruiken grond door hiervoor meer en betere toepassingsmogelijkheden te creëren. Zo wordt bij ontwikkelingen bijgedragen aan gezonde verstedelijking en een circulaire economie. Dit staat in de Nota bodembeheer 2017-2027 (pdf, 10,9 MB).

Wat doet de gemeente?

De gemeente heeft voor de ondergrond van Utrecht het Gebiedsplan gebiedsgericht grondwaterbeheer en visie op duurzaam gebruik van de ondergrond 2016 opgesteld. Hierin is een groot gedeelte van de stad aangewezen als grondwaterbeheergebied. Dit gebied bestaat uit de dynamische zone en de bufferzone (zie onderstaande afbeelding).

Kaart met: dynamische zone omvat heel Utrecht-stad, daaromheen een bufferzone, daarbuiten de schone zone waaronder Leidsche Rijn en Vleuten De Meern (behalve Oudenrijn), de Uithof en Lunetten. Het centrum ligt binnen de zone van een biowasmachine.

Voor werkzaamheden die verontreiniging van de bodem verplaatsen is vaak een saneringsplan nodig. In het grondwaterbeheergebied hoef je niet voor alle werkzaamheden waarbij grondwater wordt onttrokken een apart saneringsplan te maken. Een activiteit kan aangemeld worden voor deelname aan het gebiedsplan met een gebruikersbijdrage of een grondwaterverontreiniging kan worden opgenomen met een afkoopsom.

Door te werken met het gebiedsplan voor een groot deel van de stad waar het grondwater toch al vervuild is, kunnen we het grondwater in het omliggende schone gebied beter beschermen. Dat is belangrijk, want dat water gebruiken we voor drinkwater. Daarnaast is het onze taak toezicht te houden op de uitvoering.

We hebben de huidige bodemkwaliteit (ontgravingskwaliteit op locaties waar geen bodemverontreiniging wordt verwacht) en de toepassingseisen vastgesteld en op de bodemkwaliteitskaart vastgelegd. Zie de bijlage bij de Nota Bodembeheer. Hergebruik van grond binnen Utrecht kan plaatsvinden op basis van deze bodemkwaliteitskaart.

Om knelpunten voor grondverzet met het landelijke, generieke, beleid op te lossen en meer duurzaam hergebruik van grond mogelijk te maken hebben we op onderdelen gebiedsspecifiek beleid geformuleerd.

Aan welke regels toetst de gemeente?

Met het Gebiedsplan is het in grote delen van de binnenstad niet meer nodig om voor elk geval waarbij grondwater wordt onttrokken een apart saneringsplan te maken.

Bedrijven die grond en bagger verplaatsen, moeten zich aan de wet houden. De bodemkwaliteitskaarten die de gemeente heeft gemaakt zorgen ervoor dat de bedrijven niet per geval de kwaliteit van de bodem hoeven te onderzoeken.

Wetgeving

Het gebiedsplan komt in de plaats van de (deel)saneringsplannen die anders zouden moeten worden opgesteld voor de diverse verontreinigingspluimen in het grondwater binnen het gebied. Deelname is op vrijwillige basis tegen betaling van een afkoopsom of gebruikersbijdrage. De aanpak zorgt voor de bescherming van het omliggende schone gebied en voldoet aan de voorwaarden die worden gesteld in artikel 55e lid 2 van de Wet bodembescherming.

In het Besluit bodemkwaliteit staat dat een gemeente een bodemkwaliteitskaart en een bodembeheerplan moet hebben, indien een gemeente kiest voor gebiedsspecifiek beleid.  

Meer informatie

Voor meer informatie over het bodembeleid kunt u de volgende documenten lezen:

Meer informatie over de uitvoering van het beleid vindt u hier:

Relatie met ander beleid

Het bodembeleid heeft een relatie met deze andere beleidsthema’s:

Hulp en contact Bodem

Telefoon

14 030

E-mail

bodeminfo@utrecht.nl