Burgemeester Peter den Oudsten Onthulling beeld De Baliekluiver

Toespraken burgemeester Peter den Oudsten

Gaardbrug, 4 september 2020

Beste mensen,

Fijn dat u er bent. Klein gezelschap, anderhalve meter afstand; dat moeten we voorlopig even volhouden – het is niet anders. Naast het jaar van dat nare virus is dit ook het jaar van protest. Tegen de coronamaatregelen, maar 2020 is ook het jaar van wereldwijd verzet tegen standbeelden. Beelden werden beklad, van hun sokkel getrokken of eindigden – zoals in Bristol – letterlijk op de zeebodem. Dit is een bijzonder moment, want waar elders standbeelden verdwijnen, krijgt Utrecht vandaag een beeld erbij. Van de baliekluiver…en die is ook niet onomstreden...

Want baliekluivers…dat waren toch die nietsnutten die de hele dag een beetje doelloos rondhingen – ‘chillen’ zouden we dat tegenwoordig noemen – en verveeld voor zich uitkijkend over de balies leunden.

Dit is één lezing… Want de baliekluivers waren óók de mannen die continu in de startblokken stonden om de vracht van schepen te lossen en te sjouwen naar een kar of werfkelder. Mannen die graag de handen uit de mouwen staken. Zwaar werk verrichten, want gaat u maar eens de hele dag balken en zakken vol graan een steile trap op sjouwen… Het was ook een onzeker bestaan, want de baliekluivers verdienden hun boterham met losse klusjes. Zij waren de ZZP’ers van nu en een onmisbare schakel in de Utrechtse economie. Zonder transport staat alles stil, zonder baliekluivers geen brood, bier en bouwmaterialen.

De baliekluiver is zo Utrechts als de Dom, de Singel en Nijntje. Of hij nu een nietsnut was of een werkzoekende, hij verdient een passend eerbetoon. Er is al een kruidenbitter naar de baliekluiver genoemd [heb hem nog niet kunnen proeven…]. Net als Nijntje eren we nu ook de baliekluiver met een standbeeld. We plaatsen hem op een voetstuk. Figuurlijk, want dit bronzen beeld blijft – heel bescheiden – met beide benen op de grond. Een échte Utrechter, dus…

Namens alle Utrechters dank ik Bert de Rijk, Ad Jenner en iedereen die dit beeld mede mogelijk hebben gemaakt. Dit is een mooie en zeer terechte hulde aan al deze iconische Utrechters van weleer, of ze zich nu allemaal in het zweet werkten of even niets omhanden hadden. Mensen aan wie Utrechters hun bijnaam danken, dus eigenlijk is dit beeld een eerbetoon aan alle Utrechters. Utrechters werken graag – ik zie het hier iedere dag – en schreeuwen dat niet van de daken. Mensen die ook in deze moeilijke tijden dapper de schouders eronder blijven zetten. Utrecht bedrijvig, bezig en bruisend houden…

Maar tussendoor óf na een dag hard werken even willen ontspannen. Even wat rondhangen, bijvoorbeeld langs het water. Volgende week zaterdag is de Singel weer rond en krijgen we weer vele, nieuwe meters balie erbij. U kunt dus overal naar hartenlust gaan ‘baliekluiven’, zoals we dat alleen in Utrecht kunnen... Dat mag gezellig samen, maar neemt u wel de anderhalve meter afstand in acht.

Ik feliciteer Utrecht met De Baliekluiver…en geef nu graag het woord aan Ad Jenner.