Opening Nederlands Film Festival 2022

Toespraak burgemeester Sharon Dijksma

Stadschouwburg, 21 september 2022

Dankjewel Silvia. Beste mensen, goedenavond!

Wat geweldig om hier weer te staan! Hollywood heeft het Dolby Theatre waar jaarlijks gouden beeldjes worden uitgereikt. Maar wij hebben onze eigen Stadsschouwburg, waar we ook dit jaar weer sámen de Nederlandse cinéma vieren.

En: onze eigen gouden beeldjes uitreiken!

Maar u weet dat het Nederlands Film Festival méér is dan de Gouden Kalveren en de rode loper. Silvia zei het al; het draait allemaal om contact, contact tussen filmmaker en publiek, contact tussen aanstormend talent en de gevestigde orde.

En…contact tussen film en andere vormen van beeldcultuur, want steeds meer filmmakers kijken voorbij het witte doek. Er gaat niets boven de ervaring in de filmzaal en tegelijkertijd zijn ook de thuiskijkplatforms niet meer uit ons leven weg te denken.

Maar er is meer dan alleen dit filmdoek of uw smartphone, tv of tablet. Ook straten, stegen en pleinen zijn een prachtig en onbegrensd canvas voor makers om contact te maken met het publiek. Dit brengt mij bij de Utrechtse kunstenaar Vincent de Boer. Silvia noemde hem al, als maker van de animaties in het openingsfilmpje dat u net zag. Vorig jaar won hij met zijn wervelende animatieclip voor de Londense jazzformatie Ill Considered de Filmprijs van de stad Utrecht.

Diezelfde Vincent legde twee weken geleden de laatste hand aan de grootste muurschildering van Utrecht. Deze schildering is onderdeel van het project City Canvas. Met muurschilderingen verbeelden kunstenaars met Utrechtse roots in verschillende wijken van de stad de viering van Utrecht 900 jaar stadsrechten, want dát vieren we naast de cinéma ook.

Vincents kunstwerk is maar liefst 500 vierkante meter, dus twee keer zo groot als het grootste IMAX-scherm van Nederland. Daar kan dus geen inwoner of bezoeker van de wederopbouwwijk Tuindorp-Oost omheen. En wat het grafische kunstwerk op de flat voorstelt, is nóg mooier: dat is namelijk één groot mysterie. Iedereen kan daar dus de fantasie op loslaten.

Vincent laat zien hoe veelzijdig, gedurfd en fantasierijk kunstenaars kunnen zijn. Zij zijn de mensen die iedere dag onze culturele en creatieve schatkist vullen met nieuwe parels. Helaas hebben we de afgelopen jaren té weinig kunnen genieten van wat onze culturele en creatieve sector maakt.
U snapt wel waarom...

Het is daarom goed dat we vanavond weer sámen in deze, tot de laatste stoel gevulde zaal het 42e Nederlands Film Festival mogen aftrappen. Het festival, zoals Jos Stelling het ooit bedoeld heeft.

De realiteit is echter dat cultuur ook ná de coronapandemie nog altijd geen volle zalen trekt. Dat met name kleine en particuliere musea het hoofd amper bovenwater kunnen houden en podia, bioscopen, filmhuizen en zélfs de streamingdiensten het nog steeds moeilijk hebben.

De koning sprak gisteren in de troonrede over cultuur. Dat het kabinet investeert in herstel, vernieuwing en groei van de culturele en creatieve sector die hard is geraakt, is natuurlijk goed nieuws en ik hoop dat dit lucht geeft aan de museumdirecteuren, theaterproducenten en acteurs. Maar de koning zei nóg iets – en ik citeer: ‘Het is onvermijdelijk dat beleidsvoornemens vaak in geld, cijfers en jaartallen worden uitgedrukt. Maar in wezen gaat het steeds om de kwaliteit van onze samenleving. In dat streven is een bruisende en voor iedereen toegankelijke culturele en creatieve sector onmisbaar.’

Om eraan toe te voegen wat cultuur doét: het confronteert, het maakt moeilijke zaken bespreekbaar en het verbindt mensen. Daar ben ik het helemaal mee eens! Juist daarom is het zo goed – én belangrijk – dat we het Nederlands Film Festival weer live, mét persoonlijk contact, kunnen beleven.
Kunnen laten zien hoe belangrijk ónze cinéma is, of je nu weg zwijmelt bij een romcom, je tot nieuwe inzichten komt door een boeiende documentaire of juist een hele heftige film wilt zien.

Zoals de openingsfilm van dit festival, Zee van Tijd, over het allerheftigste wat je als ouder kan overkomen: je kind verliezen. Een film die iets moeilijks bespreekbaar maakt, keihard confronteert en ik kan me voorstellen dat u na deze film even moet bijkomen. Met elkaar wilt napraten en misschien even wat moet drinken of een traan wegvegen. Misschien omdat in dat heftige ook iets herkenbaars zit. Een film die naast confronteert ons ook kan verbinden.

Dit is wat cultuur met ons doet: het geeft u en mij iets waar niemand zonder kan. Inderdaad, zuurstof… En juist in deze moeilijke tijden hebben we behoefte aan extra zuurstof. Verhalen die ons lucht geven. Verlichting… Verhalen die verwonderen, je de slappe lach bezorgen of je juist aan het denken zetten – zoals Vincents mysterieuze muurschildering. Of keihard confronteren. Confrontatie is misschien wel de meest ultieme vorm van contact. Écht contact is wat we juist in moeilijke tijden nodig hebben. Het is als zuurstof. Ook dát bepaalt de kwaliteit van onze samenleving. Hoe belangrijk dat is, is niet in geld, cijfers, jaartallen uit te drukken – laat staan gouden kalveren.

Beste mensen,

Ik ben – en ik spreek namens alle Utrechters – enorm trots dat Utrecht al 42 jaar de thuisbasis mag zijn van het NFF. Wat fijn dat wij u ook dit jaar weer – live – mogen verwelkomen.
Samen maken we dit dé plek waar niet alleen contact wordt gemaakt, maar dat het contact ook wordt gedeeld, beleefd én gevierd. We gaan beginnen! Ik wens u allemaal een goed Nederlands Film Festival toe en voor nu een hele mooie voorstelling.