Burgemeester Sharon Dijksma Uitreiking koninklijke onderscheiding aan de heer Gerard Oonk

Toespraak burgemeester Sharon Dijksma

Prinses Christinalaan, Colour Kitchen, 6 oktober 2021

Beste mensen,

Ik dacht: ik kom even binnenvallen. Mét een goede reden. Eigenlijk zijn het er 2, maar daarover later meer...
In de eerste plaats wil ik u, iedereen die Stichting Arisa een warm hart toedraagt, feliciteren met de 40e verjaardag. Ik weet niet hoe het met u zit, maar voor mij was 40 worden best wel een ding. Maar voor organisaties die belangrijk werk doen, is dit een prachtige mijlpaal die je moet vieren. Van harte en op naar de 50!

Hoewel… Eigenlijk is het jammer als goede doelenorganisaties oud worden. Het allermooist is als je zo snel mogelijk weer overbodig wordt, want dan heb je écht iets wezenlijks veranderd in de wereld. Maar als die veranderingen uitblijven, als écht nog bergen werk verzet moeten worden, ben je blij dat er mensen zijn die zich decennialang met hart en ziel inzetten voor de goede zaak.

En 1 van die mensen is…Gerard Oonk. Meneer Oonk, uw goede zaak is een eind maken aan kinderarbeid. Voor Novib reisde u regelmatig naar India en daar zag u met eigen ogen onder welke barre omstandigheden Indiase kinderen werken. We kennen allemaal de beelden van fabriekshallen in verre landen, waarin goedkope arbeidskrachten – helaas óók kinderen – spotgoedkope kleding in elkaar zetten. Een kind hoort niet achter een naaimachine te zitten, maar ín de schoolbanken. Een kind moet lekker buiten kunnen spelen, samen met vriendjes en vriendinnetjes. Een kind moet gewóón kind kunnen zijn.  

Voor uw strijd tegen kinderarbeid en uitbuiting reisde u de hele wereld over, maar India heeft een speciale plek in uw hart. U was medeoprichter én directeur van de Landelijke India Werkgroep, de voorganger van Stichting Arisa. U organiseerde bijeenkomsten en lezingen over kinderarbeid, uitbuiting en het kastenstelsel. In Den haag lobbyde u – ik heb begrepen dat u het liefst ‘pleitbezorger’ wordt genoemd – voor ontwikkelingssamenwerking tussen Nederland en India. U onderhield intensief contact met journalisten, zodat misstanden achter de fabrieksmuren in landen ver weg hiervandaan ook bij het Nederlandse publiek bekend werden.

U stond aan de wieg van de Stop Kinderarbeid Coalitie en zorgde ervoor dat de Global March Against Child Labour in 1998 ook Nederland aandeed. Vanuit de Stop Kinderarbeid Coalitie spoorde u bedrijven aan om erop toe te zien dat hun producten niet door kinderhanden worden gemaakt. U trok door Zuid-Azië om partners te zoeken om samen een vuist te maken tegen kinderarbeid. U werkte samen met de Clean Clothes Campaign, dat opkomt voor de rechten van voornamelijk vrouwelijke werknemers in de stoffen- en kledingindustrie.

20 jaar geleden schreef u het manifest 'Profijt van principes', de verklaring die leidde tot de oprichting van het Platform Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. In dit platform zitten maatschappelijke organisaties en vakbonden die de overheid, politiek en bedrijfsleven achter de broek zitten om maatschappelijk verantwoord te ondernemen in hun DNA te verankeren.

Niks vrijblijvends, niks ‘kijk-ons-eens-goed-bezig-zijn’, maar een keiharde morele verplichting, want het gaat – ik citeer u en ben het 200 procent met u eens! – “om de rechten van mensen”. Mede dankzij u kreeg het begrip ‘schone kleren’ een nieuwe betekenis.

Eén van de onderzoeksrapporten van de Landelijke India Werkgroep leidde in 2014 tot een parlementaire motie over de uitbanning van kinderarbeid in de kledingsector. In 2016 ondertekenden ruim 50 partijen het Convenant Duurzame Kleding & Textiel. Binnen het Platform Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen speelde u een belangrijke rol bij – bijvoorbeeld – de lobby om de overheid duurzaam te laten inkopen en de inrichting en uitvoering van verschillende internationale MVO-convenanten, onder andere op het gebied van textiel en natuursteen.

U bent op het terrein van maatschappelijk verantwoord ondernemen én de bestrijding van kinderarbeid een pionier. U bent adviseur, ambassadeur, commissielid, klankbord en vooral een niet-te-stuiten pleitbezorger. U weet als geen ander dat pioniers vaak op onbegrip en felle weerstand stuiten, want zie iedereen maar eens uit de comfortzone te trekken. U stond mede aan de basis van veel hechte coalities, maar ook werden deuren keihard voor uw neus dichtgegooid. Als ambassadeur van het International Dalit Solidarity Network bent u actief in het verbeteren van het lot van de 'onaanraakbaren' in het Indiase kastelstelsel, de Dalits. Vooral jonge Dalit-meisjes worden vaak gedwongen tot het verrichten van loodzwaar werk. U staat bekend als ‘Mister India’, maar in India zien ze u ook als ‘a pain in the ass’. Een aantal keren werd u botweg een visum geweigerd, toen u weer eens naar het land wilde afreizen – alleen maar om anderen te helpen.

Dit is het lot van de helden die opkomen voor hun medemensen die worden gezien als goedkope arbeidskrachten, inwisselbare dagloners en iedereen die aan de rand van de samenleving staat. U bent een held, want u durft misstanden aan de kaak te stellen, u smeedt ijzersterke coalities en blijft overheden, bedrijven en brancheorganisaties wijzen op hun verantwoordelijkheid – kortom u verzet bergen. Met 1 doel: ervoor zorgen dat kinderen overal dezelfde kansen krijgen. Kans op onderwijs, kans op een beter leven, kans op gewoon kind kunnen zijn. Het mooie is: uw inspanningen hebben zichtbaar resultaat. 2 decennia geleden kochten we nog achteloos een spotgoedkope garderobe bij elkaar zonder te beseffen wie in de fabriek ver van ons vandaan achter de naaimachine zat. Zonder te weten hoe oud ze was. Hoe weinig ze verdiende. Of ze niet beter op school had kunnen zitten. Er is nu meer bewustzijn en gelukkig is er voor miljoenen mensen – ook kinderen – veel verbeterd. Mede dankzij úw onvermoeibare inzet.  

Mede namens alle mensen die het niet op eigen kracht kunnen, mede namens alle kinderen die gewoon kind willen zijn, alle organisaties met wie u actief samenwerkt en iedereen die de strijd tegen kinderarbeid, uitbuiting en uitsluiting een warm hart toedraagt wil ik u danken! En het mooie is: u bent dan wel officieel met pensioen, u werkt nog onvermoeibaar door!

Ik weet zeker dat ook onze koning dat goed nieuws vindt, want hij heeft grote waardering voor uw werk. En dan kom ik nu met de tweede reden van mijn bezoek... Meneer Oonk, ik vind het een eer om u te mogen vertellen dat Zijne Majesteit de Koning heeft besloten u te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Van harte gefeliciteerd!