Burgemeester 25-jarig bestaan Liberaal Joodse Gemeente Utrecht en uitreiking koninklijke onderscheiding aan Lonie Querido

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, Gebouw Merkaz, 21 april 2018

Meneer de ambassadeur, beste mensen, leden van de Liberaal Joodse Gemeente, geachte gasten,

Dank u wel dat ik op dit tijdstip bij u mag komen binnenvallen. Terwijl deze voor u feestelijke dag in volle gang is en u net een sjoeldienst achter de rug heeft.

Een feestelijke dag door de Landelijke Sjabbatviering die dit jaar hier in Utrecht plaatsvindt. Een feestelijke dag door het 25-jarig bestaan van uw gemeente. Een feestelijke dag door de 70e verjaardag van de uitroeping van de staat Israël.

Hoe klein de gemeente ook is, u heeft een rijk gevuld programma samengesteld, met naast sjoeldiensten ook lezingen en workshops, zang en dans, eten en drinken, een buitenprogramma en een speciaal programma voor de kinderen. Dat is indrukwekkend en ik kijk er als burgemeester met bewondering naar.

Juist toen ik me op deze bijeenkomst voorbereidde, kreeg ik bezoek van een doorgewinterd jurist van protestantsen huize, die mij een exemplaar overhandigde van zijn lijvige proefschrift onder de titel: ‘Het kerkgenootschap in de neutrale staat’. Ik ga niet in op de vele aanbevelingen die hij in zijn boek deed. Waar ik het wel roerend mee eens was, was zijn constatering dat 'neutraal' niet betekent dat politiek en bestuur zich volledig afzijdig zouden moeten houden van kerkelijke of levensbeschouwelijke gemeenschappen. Er integendeel juist positief tegenover behoren te staan.

Alleen al omdat het waardevol en belangrijk is dat mensen in de stad elkaar op basis van een gedeeld geloof of een gedeelde identiteit opzoeken en een gemeenschap vormen. Zoals u dat doet.

Hier in uw gemeenschap gaat dat niet louter en alleen om een identiteit zoals die spreekt uit de volgende, bekende grap, waarin een man aan een strenge rabbijn vraagt of hij een 'broche' wil uitspreken over zijn Maserati. Vraagt de rabbijn: “wat is een Maserati?” “Oh, dat is een hele mooie dure auto.” Zegt de rabbijn: “Scheer je weg, hoe durf je mij zo'n vraag te stellen.” De man gaat daarna naar een iets minder strenge rabbijn. Daar gebeurt precies hetzelfde. De rabbijn vraagt: "wat is een Maserati?" En ook hij weigert.

Ten slotte gaat de man naar een liberale rabbijn en stelt wederom de vraag: “Wilt u een broche uitspreken over mijn Maserati?” Vraagt de liberale rabbijn: “Wat is een broche?”

Uw Joods liberale gemeenschap verenigt Joden hier in Utrecht die hun spirituele, culturele en religieuze identiteit op een traditionele maar ook hedendaagse manier willen beleven. Die alle Joden welkom heten in hun gemeenschap, ongeacht hun geslacht of seksuele geaardheid. Onder andere deze beginselen zijn de basis van de persoonlijke manier waarop in uw visie iedere Jood zijn spiritueel leven mag invullen.

Uw kleine, maar actieve gemeenschap verrijkt sinds 1992 het Utrechtse religieuze landschap en speelt sinds die tijd in dat landschap een actieve, positieve rol, waarmee we ons in Utrecht gelukkig prijzen. Een voorbeeld is alleen al dat uw gemeente dit jaar optreedt als  gastgemeente voor de Landelijke Sjabbatviering. En dat kan doen op een locatie met oude Joodse wortels hier in gebouw Merkaz, het voormalig Centraal Israëlitisch Weeshuis, sinds 2004 in gebruik als sjoel.

Maar u speelt ook een positieve, constructieve rol waar de verschillende religieuze richtingen in de stad in gesprek gaan met elkaar. Bijvoorbeeld op het jaarlijkse podium van 'In vrijheid verbonden', dat is begonnen ter gelegenheid van de viering van het zilveren  regeringsjubileum van koningin Beatrix. En bij vergelijkbare stedelijke bijeenkomsten. En misschien mag ik deze gelegenheid te baat nemen en de naam noemen van een vrouw die, als vertegenwoordiger van uw gemeenschap, zeer aan dit positieve beeld heeft bijgedragen. Laat ik haar meteen maar bij de naam noemen ook: mevrouw Querido.

U bent, mevrouw Querido, namelijk een van degenen die in 1992 aan de wieg stond van deze kleine, maar bloeiende gemeenschap. U bent bestuurslid geweest, secretaris en nu alweer enige jaren voorzitter. U heeft zich in de loop van de jaren ook in talloze commissies ingezet, van de keukencommissie tot de culturele commissie.

Als voorzitter hadden, zoals ik al vertelde, in- en externe betrekkingen uw speciale aandacht. Namens de gemeente was u ook, en daar kan ik persoonlijk over meepraten, bij beveiligingskwesties een nuchter en daadkrachtig gesprekspartner, die stond voor haar gemeente en haar gemeenschap. Bij het overkoepelende Verbond voor Progressief Jodendom was u een opbouwend bestuurder met visie en overzicht.

U bent, mevrouw Querido, kortom uitgegroeid tot een van de gezichten van de Liberaal Joodse Gemeente hier in Utrecht. Door alle betrokkenen worden uw behulpzaamheid, uw bindende kracht en de vrolijkheid genoemd, waarmee u al dit bestuurswerk belangeloos op zich heeft genomen en nog steeds op zich neemt.

Voor mij een grote eer om u op deze bijzondere dag te mogen vertellen dat Zijne Majesteit de Koning op grond van uw verdiensten heeft besloten u te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Waarmee ik u, de gehele gemeente en al uw gasten een extra goede voortzetting toewens van deze al zo zonnige dag.

Uw mening