Burgemeester 40-jarig jubileum Utrechts Klokkenluidersgilde en uitreiking Koninklijke Onderscheiding aan Wilbert van der Hulst

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, Achter de Dom, Facultyclub Universiteit Utrecht, 24 december 2019

Goedemiddag allemaal, bestuur en leden van het Utrechts Klokkenluidersgilde,

Voor mij is het een eer om alweer 4 jaar uw beschermheer te mogen zijn en eveneens een eer om op deze wel heel speciale dinsdagmiddag - als een soort van voorprogramma op kerstavond - aanwezig te mogen zijn bij uw 40-jarige jubileum. Dank Theo (Poort) voor het fraaie insigne, dank voor het lieve gebaar Martijn (Noordermeer) om de luidsimulator van de Buurkerk symbolisch te mogen ‘starten’ en dank ook voor de video-opname van ‘De jeugdklokken van de Buur’. Zeer attent allemaal.

Want laat ik duidelijk zijn: als je het over de identiteit van de stad hebt, kun je niet om de klokken heen die in Utrecht te horen zijn. Zij horen onvervreemdbaar bij de geluiden van de stad. Je kunt gerust stellen dat de Utrechtse klokken er toe bijdragen dat je je in Utrecht thuis voelt. Het is bijzonder om, waar je ook bent in de stad en hoe laat het ook is, de klok van de Domtoren in de verte het uur te horen slaan als de wind toevallig goed staat.

Het is indrukwekkend om te luisteren naar het luiden van de Domklokken, bijvoorbeeld op 4 mei, als we gezamenlijk de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog en de Jodenvervolging herdenken. Maar ook na ‘Charlie Hebdo‘.

Het is vanzelfsprekend ook een eer om vanuit de verschillende torens de klokken te mogen luiden. Velen van u omschrijven de eerste keer dat ze dit mochten doen als iets ‘magisch’. Op zondagen, religieuze feestdagen en tijdens speciale gelegenheden vormt u de stem van de verschillende torens.

Vanuit mijn functie als voorzitter van de gemeenteraad, vind ik het ieder keer weer bijzonder om het luiden van de ‘Banklok’ in de Buurttoren te horen een kwartier voor aanvang van de raadsvergadering. Een traditie die daarmee op prachtige wijze het verleden met het heden verbindt.

Want in veel gevallen heeft u te maken met eeuwenoude klokken en de mensen die 500 jaar geleden door deze stad liepen - Theo Poort en Arie Noordemeer bijvoorbeeld - kregen hetzelfde geluid te horen als tegenwoordig. Dat besef maakt deze vorm van vrijwilligerswerk heel speciaal.

Maar weinig mensen weten overigens dat het luiden van een klok veel meer is ‘dan zomaar even aan een touw trekken’. Dat je eerst een jaar lang begeleiding krijgt, voordat je met het ‘luidcertificaat’ op zak zelfstandig mag gaan luiden. Dat je moet weten ‘wat er boven je hoofd hangt’, een lichte of een zware klok. Het gaat in de meeste toren om klokken uit de 15e of 16e eeuw en je werkt dus met een enorme verantwoording om hier zorgvuldig mee om te gaan.

En ik begreep dat het nog een hele kunst is om in een  kakofonie aan geluiden te luisteren naar jouw eigen klok. ‘Dat moet je voelen’, zo omschreef uw secretaris Arie Noordemeer het eens.

De impact van het luiden van een klok laat zich misschien nog het best verwoorden met het opschrift van Salvator, onze grootste Dom-klok - en ik citeer:

“Ik doe de tempel daveren, laat de markt beginnen, de hemel dreunen, de ijselijke en huiveringwekkende duisternis van de dood weerklinken; de sterrendragende wind zet ik in beweging met het volle geluid van mijn octaaftoon en ik dring door tot in het woud, maar de geest van jong en oud bereik ik met mijn vaste stem vol verborgen lieflijkheid.” – einde citaat.

En mag ik uit de nieuwste editie van magazine ‘Luid & Duidelijk’ (op bladzijde 5) een gedicht van Carla van der Brugghen citeren?

“...De oude Salvator glimlacht mild om dat piepjonge gilde - de wilde haren grijs geworden in veertig jaren tijds. Als hij zich in beweging zet klinkt alles als vanouds ...”.

Het is dan ook niet vreemd dat sinds de oprichting van het UKG het aantal leden ieder jaar is toegenomen, waardoor u nu ongeveer 1.000 luidingen per jaar kunt uitvoeren.

Grote dank aan iedereen die op welke manier dan ook een bijdrage levert aan het Utrechts Klokkenluidersgilde. Dat is van grote waarde voor onze stad. Van harte gefeliciteerd met uw 40-jarige jubileum.

Beste mensen,

Heel graag wil ik nu één vrijwilliger van het UKG in het bijzonder toespreken: Wilbert van der Hulst.

Beste meneer Van der Hulst,

Vanaf 1983 bent u lid van het Utrechts Klokkenluiders Gilde. En al sinds het begin van uw lidmaatschap heeft u een groot aantal taken en verantwoordelijkheden op u genomen. Om te beginnen bent u al 38 jaar klokkenluider binnen het UKG. Met een gemiddelde van twee luidbeurten per week betekent dit dat u inmiddels verantwoordelijk bent voor naar schatting 1000 luidingen.

Sinds 1995 bent u tevens luidmeester. Dat houdt in dat u de leiding heeft bij de luidingen. Een niet geringe taak. Want dit begint bij het bepalen van de luidcombinatie, vervolgens het indelen van de luiders op de verschillende klokken, het bewaken van de kwaliteit van de uitgevoerde luiding en het aangeven wanneer de luiders moeten beginnen en weer ophouden.

Een verantwoordelijke taak waarvoor kennis van zaken nodig is, maar ook tact en geduld. Eigenschappen die zeker op u van toepassing zijn.

Toen in de beginjaren van het gilde een beroep op u werd gedaan om voorzitter van het UKG te worden, was u daartoe bereid, maar wel met de nodige aarzeling. Uiteindelijk heeft u de voorzittershamer een volle termijn van twee jaar gehanteerd, in de jaren 1990 en 1991. Van uw collega’s begreep ik dat u bij uw vertrek het bestuur sterker achter gelaten heeft, dan het bij uw aantreden het geval was.

Verder bent u van 2005 t/m 2016 voorzitter van het College van Luidmeesters geweest. In die periode is het aantal luidingen fors toegenomen en het College van Luidmeesters evenredig uitgebreid. U bent er in die tijd in geslaagd om het College van Luidmeesters te ontwikkelen tot een slagvaardig team dat het luidwezen binnen het Utrechts Klokkenluiders Gilde nog steeds in goede banen leidt.

Bovendien bent u sinds vele jaren de opleider van hele generaties klokkenluiders. Dit doet u al vanaf beginjaren ’90. Bij deze taak komen uw sterke karaktereigenschappen bij uitstek tot hun recht. U bent namelijk te typeren als vriendelijk, behulpzaam en geduldig.

Dit, gecombineerd met een grote vakbekwaamheid en de nodige didactische vaardigheden, zorgt ervoor dat de kwaliteit van de uitgevoerde luidingen doorgaans van hoog niveau is, omdat u hiervoor als opleider mede aan de basis heeft gestaan.

Tenslotte heeft u zich op een bijzondere manier ingezet als mantelzorger van Eep Roest, 1 van de luiders bij het UKG. Hij was een buurtgenoot van u en leed ongeveer 12 jaar aan de ziekte van Huntington, een erfelijke hersenziekte.

Deze ziekte betekende dat Eep steeds meer afhankelijk werd van hulp van derden. Verschillende mensen vanuit het Utrechts Klokkenluiders Gilde hebben hem hierin tot het eind toe bijgestaan. U was er daar één van. En hoe…

In eerste instantie gaf u de nodige ondersteuning waardoor Eep zo lang mogelijk zelfstandig kon blijven wonen. In 2007 kwam hij terecht in het Gulden Huis in Den Haag, waar ze gespecialiseerd zijn in het begeleiden van patiënten met de ziekte van Huntington. Tot aan zijn overlijden in 2012 reisde u gedurende vijf jaar twee keer per week naar Den Haag om hem te bezoeken.

Na zijn overlijden speelde u een belangrijke rol bij het organiseren van een herdenkingsceremonie. Al met al bent u op een buitengewone en intensieve manier bij Eep betrokken geweest, wat voor hem van grote waarde was.

Net zo goed als dat uw inzet voor het Utrechts Klokkenluiders Gilde gedurende 38 jaar, van grote waarde is voor het Gilde én voor de stad Utrecht.

Om die waardering te onderstrepen mag ik u nu meedelen dat het Zijne Majesteit heeft behaagd u te benoemen tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Van harte gefeliciteerd en heel graag speld ik u de versierselen op. Dank u wel.

Uw mening