Burgemeester Eerste exemplaar boek ‘De Gemeenteraad’

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, stadhuis, 29 maart 2018

Geachte aanwezigen,

Als het om boeken gaat zijn er schrijvers en lezers. Ze kunnen niet zonder elkaar en zijn even belangrijk. Numeriek zijn de lezers natuurlijk wel in de meerderheid, hoewel de redactie van het boek dat we vandaag ten doop houden, met 4 man ook geen kleine club is.

Ik ben zelf een lezer, en het openslaan van een nieuw boek vind ik altijd een bijzonder moment. Als het dan ook nog een boek is over de gemeenteraad dan ben ik al aan boord.  Het lokale bestuur, en zeker de democratisch gelegitimeerde controle daarop, zijn van groot belang. Voor mij is het bovendien de omgeving waarin ik het grootste deel van mijn werkzame leven heb doorgebracht. Voor veel mensen is het juist een hele nieuwe wereld waar ze vorige week pas voor het eerst in zijn verzeild geraakt.

Vorige week woensdag zijn er 7979 raadsleden gekozen in 335 van de 380 gemeenten in Nederland. Via de VNG en met financiële steun van het ministerie van BZK krijgen al die mensen een exemplaar van het boek ‘De gemeenteraad; ontstaan en ontwikkeling van de lokale democratie’. Ik weet zeker dat het ook voor de herkozen raadsleden nog allerlei nieuwe informatie bevat. Maar voor de nieuw gekozenen zal het zéker een handige reisgids zijn tijdens de eerste verkenningen in gemeenteland.

Zoals met ieder goed boek denk je, als je er in begint, ‘Wat gek dat dit er nog niet was!’. Een helder overzicht van het instituut en de werking van de gemeenteraad kan toch niet nieuw zijn? De juristen onder ons weten allemaal dat er wel een paar paragraven te vinden zijn in de staatsrechtbijbel van Van der Pot-Donner maar daar kom je als praktiserend raadslid niet ver mee. Het mooie van deze bundel is dat zowel de historie als de dagelijkse gang van zaken aan de orde komt. En dat alles in toegankelijke stijl en vorm.

Dat laatste is zeker een verdienste maar ook weer geen verrassing als de redactie wordt voorgezeten door Joop van den Berg. Een man met een indrukwekkend CV waaruit de liefde voor de publieke zaak overduidelijk blijkt. Hier in huis wordt hij herinnerd als de  hoofddirecteur van de VNG van 1996 tot 2002. Daarvoor was hij al lid van de Eerste Kamer voor de PvdA en was hij decennia lang actief als hoogleraar. De beste samenvatting van al dat werk is denk ik toch: schrijver en onderwijzer. Zijn lijst met werken, ruim 30 titels lang, illustreert zijn eigen nieuwsgierigheid naar de werking van het openbaar bestuur en zijn wil om anderen daar deelgenoot van te maken. Dit nieuwe boek past daarmee perfect in die reeks.

Overigens gaan mijn complimenten niet alleen uit naar Joop van den Berg maar zeker ook naar Hans Vollaard, Geerten Boogaard en Job Cohen zonder wie dit Magnum Opus over de gemeenteraad niet tot stand gekomen zou zijn.

Raadsleden zijn in de ogen van de inwoners eerst en vooral politici. In hun eigen beleving, zo kort na de campagne, vast ook wel. Maar raadslid zijn is ook een ‘vak’, een ‘vaardigheid’. En dat in de meeste gevallen náást een andere baan. Dat vraagt dus om goed organiseren en om goed  gebruik maken van de ondersteuning die er is. Dat is echt nodig om het vol te houden. Tijdens de raadsperiode stoppen er helaas al af en toe mensen maar ook bij het besluit over een eventuele herverkiesbaarstelling geeft één derde van de raadsleden aan dat ze er van af zien vanwege de werkdruk. Dat is een zorgwekkende trend. Nieuwe raadsleden brengen nieuwe energie in de raad maar opgebouwde ervaring heeft ook zijn waarde voor een goed functionerende gemeenteraad.

Op dit moment starten er overal inwerkprogramma’s en zijn de griffies druk in de weer om de nieuwe raadsleden zo snel mogelijk wegwijs te maken. Het is goed dat te zien en mijn oproep aan de raadsleden is dan ook ‘Maak er volop gebruik van’. Er zijn, zeker in deze beginperiode, kansen om een paar goede keuzes te maken die ervoor zorgen dat je de komende 4 jaar met plezier en effectiviteit kunt werken in de gemeenteraad . Zo maak je het vertrouwen wáár dat al die kiezers net in je gesteld hebben en houd je het de hele raadsperiode vol.

Het boek ‘De Gemeenteraad - ontstaan en ontwikkeling van de lokale democratie’ legt een gedegen basis onder het vakmanschap van de raadsleden maar daarna en daarnaast blijft er scholing nodig. De Nederlandse Vereniging voor Raadsleden, de Vereniging van Griffiers, de VNG en het ministerie van BZK hebben daarom samen een digitaal leerplatform voor raadsleden ontwikkeld. Via www.leerplatformraadsleden.nl wordt informatie beschikbaar gesteld die raadsleden, onafhankelijk van hun politieke kleur helpt bij het uitoefenen van hun functie. Daarbij gaat het om training en opleiding van vaardigheden maar ook om introducties in belangrijke inhoudelijke onderwerpen zoals de Omgevingswet.

Beste mensen,

Ik wens alle raadsleden die vandaag het boek ontvangen veel leesplezier. Het gaat niet alleen naar de net gekozen raadsleden, maar ook naar de raadsleden in gemeenten die door een herindeling al eerder of wat later met verkiezingen te maken hebben. Dan heb ik het dus over 8863 mensen in totaal. Voorwaar een flinke eerste oplage dus.

De auteurs, hier vandaag allemaal aanwezig, wil ik natuurlijk bedanken voor deze beschrijving van het fundament van de lokale democratie, de gemeenteraad. Aan ons de schone taak om nu weer verder te bouwen op dat fundament met onze nieuwe gemeenteraden.

Uw mening