Burgemeester Herdenking oud-raadslid Sonja van der Gaast-Bakker Schut

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, stadhuis, 5 juli 2018

Leden van de raad, leden van het college, geachte familie en oud-collega's,

Graag uw aandacht voor het bericht, dat het voormalige gemeenteraadslid Sonja van der Gaast-Bakker Schut op 16 mei op 89-jarige leeftijd is overleden.

Van der Gaast was in 1966 al kort raadslid geweest (in de woorden van toenmalig burgemeester Vos-van Gortel bij haar afscheid heeft ze in 1966 "even gekeken hoe het in de raad was".) Maar haar eigenlijke intrede vond 4 jaar later plaats, in 1970. In 1986 nam zij na 4 termijnen afscheid.

Hier in Utrecht waren de jaren 70' van ontzuiling, demonstraties, studenten, de vredesbeweging, stadsvernieuwing en stadsuitbreiding, de bouw van Hoog-Catharijne en de komst van migranten. In de gemeenteraad vormde de PvdA in 1970 1 fractie met PPR en PSP, de confessionele partijen vormden niet lang daarna samen het CDA. In 1986 werd Wim Vreeswijk in de Utrechtse raad gekozen.

Het was tegen deze achtergrond dat Sonja van der Gaast 16 jaar lang de Partij van de Arbeid vertegenwoordigde. Als raadslid zeer breed actief. Maatschappelijke aangelegenheden maar ook ruimtelijke ordening. De Openbare Bibliotheek maar ook de Jaarbeurs. Burgemeester Vos-Van Gortel noemde deze veelzijdigheid bij haar afscheid. En vergat niet te vermelden dat mevrouw Van der Gaast de laatste ruim 4 jaar van haar raadslidmaatschap een gewaardeerd nestor was.

Bij haar afscheid hield Sonja van der Gaast in de raad een pleidooi voor geweldloosheid. Voor haar een kernbegrip wortelend in de Tweede Wereldoorlog. Ik citeer haar uit het raadsverslag: "Verwerpelijke ideeën, hoe versluierd ook gebracht, verdienen het ontzenuwd te worden met argumenten. Daar zal de democratie sterker van worden, sterker dan door negeren of isoleren alleen, laat staan door molesteren." Einde citaat.

Bij haar afscheid bekritiseerde zij ook de toenmalige bezuinigingsdrift en brak zij een lans voor de zwaksten in de samenleving (zij noemde bijvoorbeeld de schuldenproblematiek en de 'feminisering van de armoede'). Daarnaast hield ze een pleidooi voor decentralisatie. Ik citeer wederom het raadsverslag: "Het lokale bestuur kan veel beter inzicht in de problemen van eigen burgers verwerven en door directe contacten concrete oplossingen vinden." Een nog altijd actuele redenering.

Sonja van der Gaast combineerde haar raadslidmaatschap met veelzijdige maatschappelijke activiteiten. In 1970 stond ze aan de wieg van het nog steeds bestaande debatcentrum De Kargadoor. Van 1973 tot 1980 had ze zitting in het landelijk bestuur van haar partij. Bekend werd ze vooral met de in 1979 mede door haar opgerichte landelijke beweging 'Vrouwen tegen Kernwapens'. Die werd al gauw een groot succes, dwars door partijgrenzen heen. Wat misschien kwam doordat de strijd om vrede voor veel vrouwen ook een strijd om emancipatie was.

Haar huis in Tuindorp leek, aldus getuigen, soms (meer) op een actiecentrum en ook Sonja zelf kon je zomaar ergens in de stad tegenkomen tijdens een krakersactie of een studentendemonstratie. Aan de andere kant bleef zij heilig geloven in verbinding en samenwerking, in en buiten de raad. "Als je het idee hebt," zo zei zij eens, "dat je samen iets kunt verbeteren in dit land, dan moet je dat ook doen, ook al ben je het niet op ieder punt met elkaar eens."

In haar latere leven besteedde zij meer en meer aandacht aan haar zieke echtgenoot, die in 1993 overleed. Ondertussen bleef zij de politiek tot het eind toe kritisch volgen. Graag een moment van stilte voor deze mondige en actieve inwoonster van deze stad, tevens  gerespecteerd en kleurrijk lid van deze raad.