Burgemeester Ontvangst van de Section Néerlandaise van de Société des Membres de la Légion d’Honneur (SMLH)

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, Grote Trouwzaal stadhuis, 19 juni 2019

Beste mensen, mede-dragers van het Légion d’Honneur,

Zie een aantal bekende gezichten, eervol dat u er allemaal bent. U bent al even begonnen, maar alsnog van harte welkom in Utrecht. Een stad die in de tijd dat het Légion d’Honneur werd ingesteld, kortstondig onze nationale hoofdstad is geweest. Dat was in de tijd van het Koninkrijk Holland, de vazalstaat die door Napoleon Bonaparte in 1806 werd geschapen. De Franse keizer maakte zijn broer Louis tot koning van het noordelijke buurlandje. De goedwillende Louis deed zijn best om de taal van zijn nieuwe onderdanen te leren en noemde zich hier Lodewijk Napoleon.

Deze Lodewijk Napoleon was overigens ook lid van de ‘Grand Conseil d'administration de la Legion d'honneur’, ofwel: het groot bestuur dat aan het hoofd stond van het Legioen van Eer. Het was deze beste man die in al zijn wijsheid in 1807 besloot om de residentie van Den Haag naar Utrecht te verplaatsen.

Niet zozeer vanwege de centrale ligging, maar deze koning was nogal door zijn gezondheid geobsedeerd en meende dat het Utrechtse water een weldadige uitwerking op hem zou hebben. Deed afgelopen zondag voor het goede doel mee aan de Singelswim Utrecht, maar denk toch net iets anders over die weldadige uitwerking.

In ieder geval heeft dit de stad geen windeieren gelegd. De nieuwe koning was een groot toneelliefhebber en dat leidde tot een flinke opknapbeurt van de Utrechtse schouwburg. De verplaatsing van de residentie was een ramp voor de toch zwaar beproefde schatkist. De koning liet bijvoorbeeld panden aan de Wittevrouwenstraat, de Drift en de Rietsteeg opkopen en verbouwen tot een koninklijk paleis.

Het was allemaal voor niets, want de grillige Lodewijk Napoleon besloot helaas al na een half jaar Utrecht te verruilen voor Amsterdam, met het Stadhuis op de Dam als paleis. Een historische vergissing. Overigens bezocht Keizer Napoleon in oktober 1811 ons land en deed daarbij ook Utrecht aan. Hij had een vervelende verrassing in petto: de opheffing van de universiteit. Die vergissing werd gelukkig door Koning Willem I teruggedraaid.

Wat opviel aan dat bezoek was dat Napoleon, waar hij ook kwam, mensen voor zich wist te winnen, bijvoorbeeld door bevelhebbers ter plekke tot lid van het Légion d’Honneur te benoemen. En is dit niet altijd nog één van de functies van een dergelijke onderscheiding? Het bevestigen en bestendigen van bepaalde relaties.

Werd zelf in november 2016 benoemd tot Ridder in La Legion d'Honneur. Vanwege de bijdrage die ik mocht leveren aan de goede relatie tussen Frankrijk en Nederland, mede in verband met de Tourstart in 2015. De Franse ambassadeur Philippe Lalliot sprak daarbij mooie woorden en ik was uiteraard zeer vereerd met deze onderscheiding.

Maar wat mij betreft was deze eervolle onderscheiding voor iedereen die de Tour tot een historisch moment voor Utrecht heeft gemaakt. Denk dan bijvoorbeeld aan mensen als Jeroen Wielaert, Annie Brouwer en Aleid Wolfsen.

Denk zeker dat de betrekkingen met Frankrijk door deze Tourstart zijn verbeterd. Ben ook daarna meerdere keren in Frankrijk geweest (ga binnenkort weer naar de Tourstart) en ze raakten niet uitgepraat over het Grand Départ in Utrecht. Net als de komst van Koning Lodewijk heeft de Tourstart deze stad veel opgeleverd. Het heeft bijvoorbeeld coalities tussen kunst, cultuur en sport voortgebracht, waar we nog steeds van profiteren.

Hoop dat de start van de Vuelta volgend jaar in Utrecht een vergelijkbaar effect zal hebben.

Macron bezocht Utrecht toen wij het Frans-Nederlandse handelsjaar openden aan de vooravond van de Tourstart, hij is Utrecht niet vergeten. Vandaag spreekt u over het macronisme. Een mooi thema. Zie Macron in veel opzichten als een voorbeeld voor modern leiderschap.

Macron is toch de meester van het verenigen van tegengestelde idealen. Zo wil hij Europa én Frankrijk. De arbeidsmarkt liberaliseren én de zwakkeren beschermen. Streeft naar een open economie én wil ook de eigen arbeidsmarkt beschermen. Macron staat voor het recht op verscheidenheid,omdat het een het ander niet hoeft uit te sluiten.

Als burgemeester van een grote stad is dit herkenbaar en telkens weer de uitdaging om de kloof tussen verschillende idealen, mensen en culturen te overbruggen.

Beschouw het macronisme ook als inspiratiebron hoe je als leider bouwt aan je identiteit. Macron lijkt erin te slagen een coherent verhaal te presenteren en hij is te allen tijde baas over zijn eigen boodschap. Daarmee geeft hij betekenis en perspectief. Ben heel benieuwd hoe zijn leiderschap zich verder gaat ontwikkelen en welke invloed dit zal hebben op Frankrijk en Europa.

Wens u tenslotte een aangename dag toe hier in Utrecht.
Dank u wel.

Uw mening