Burgemeester Opening bijeenkomst Holland Metropole

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, Stadskantoor, 3 oktober 2018

Lieve gasten uit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Eindhoven en Utrecht, ondernemers, directeuren, wethouders, beste mensen,

Kent u dat gevoel?

In je forse uitbreidingslocatie wonen inmiddels 85.000 mensen, een aantal dat binnen een jaar of 10 nog zal toenemen tot meer dan 100.000. Maar je ziet allang dat het bij lange na niet voldoende is om gelijke tred te houden met de ontwikkeling van je stad. En je wilt niet dat door een combinatie van hoge huizenprijzen en eindeloze wachtlijsten, niemand meer een huis kan vinden.

Een ander gevoel. Kent u vast ook.

Op het traject van het centraal station naar één van de wetenschappelijke en economische brandpunten van je stad rijdt vanaf volgend jaar een sneltram. Maar je weet nu al: vanaf de eerste dag zal die tram al op de bovengrens zitten van zijn capaciteit.

Wat te doen?

Je beseft dat de ruimte, juist in ons land, beperkt is. Je wilt niet naar een situatie (zoals in snelgroeiende steden in China en elders), dat de vuile lucht de inwoners van je stad dommer maakt. Of voor schone lucht afhankelijk van mondkapjes en luchtfilters. Laat staan dat je een toekomst wilt waarin de mensen door het fijnstof in de lucht jaren korter te leven hebben. Aan de andere kant wil je voor diezelfde inwoners en ondernemers bereikbare steden, bedrijventerreinen en woonwijken. Zodat onze steden hun rol van economische, sociale en culturele magneten kunnen blijven spelen.

Ik zie het. U kent het gevoel. U kent de uitdaging.

U weet dat in de grote Nederlandse steden tot 2040 meer dan een half miljoen woningen moeten worden bijgebouwd. Betaalbare woningen. Woningen met een duurzame energiehuishouding.

U weet dat die bouw vooral binnenstedelijk zal plaatsvinden. Bij voorkeur in de buurt van al bestaande verkeersknooppunten. Of langs al bestaande lijnen van openbaar vervoer. Wel zo efficiënt, wel zo duurzaam.

U weet dat deze verdichting alleen tot gezonde, leefbare en aantrekkelijke steden leidt, als we er in slagen de kwaliteit van de leefomgeving op peil te houden, zo niet te verbeteren.

U weet dat we op een andere manier zullen moeten denken over en investeren in mobiliteit dan we gewend waren. Dat we moeten denken in termen van loop- en fietsvoorzieningen, openbaar-vervoerlijnen, bruggen, tunnels, transferia. In nieuwe woonwijken niet meer in termen van: 2 parkeerplaatsen per woning, maar van deelauto's en 24/7 'mobility as a service'.

U weet dat dit alles alleen haalbaar en betaalbaar is in compacte steden. Waar de plekken waar gewoond, gewerkt, schoolgegaan, gestudeerd, gewinkeld en gerecreëerd wordt, binnen loop- of fietsafstand liggen en waar openbaar vervoer eerder rendabel wordt.

En nee, op aardgas als brandstof kunnen we op termijn niet meer rekenen. Dus ook hier nieuwe uitdagingen. Die we aannemen met slimme concepten als Smart Solar Charging: lokaal opgewekte zonne-energie, opgeslagen in elektrische auto's en via een slimme laadpaal terug te leveren aan de woonwijk.

Het is nogal wat, wat we willen. Een woningmarkt die in balans is. Duurzame mobiliteit voor iedereen. Werk voor iedereen. Gezonde en leefbare, toekomstbestendige steden. Het zijn uitdagingen die we, zoals we al eerder hebben vastgesteld, alleen SAMEN met succes het hoofd kunnen bieden en alleen als we anders gaan denken.

Maar bovenal is het de hoogste tijd om niet alleen te DENKEN, maar ook te DOEN.

Zeker nu er, sinds oktober vorig jaar, in Den Haag een nieuw kabinet is aangetreden. Nu, sinds afgelopen voorjaar, ook de grote Nederlandse steden nieuwe gemeenteraden en colleges van B en W hebben. Akkoorden en programma's openbaar zijn gemaakt, kaders verhelderd...

Het thema van vanavond: welke bijdrage levert u als beslisser namens de organisatie waarvoor u werkt? En: hoe kunnen wij u, als overheden, helpen? Dat zijn de onderwerpen waar we vanavond graag over met u in gesprek gaan. En we zijn blij dat Wiebe Draijer - mijn buurman van hiernaast - ons vanavond iets wil vertellen over de manieren waarop hij en Rabo bij wijze van spreken hun mouwen nu al oprollen.

Er ligt nogal wat op ons bord. Letterlijk, vanavond hier in het stadskantoor, maar vooral figuurlijk en morgen en overmorgen nog steeds. Zeer welkom allemaal, laat u inspireren. Wiebe, mag ik je uitnodigen?

Uw mening