Burgemeester Uitreiking koninklijke onderscheiding aan Peter Smulders

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, Beatrixtheater, 7 oktober 2017

Goedemiddag, hoogheid, meneer Buijse (algemeen afgevaardigde van de Vlaamse regering), dames en heren, welkom in Utrecht.

U heeft het vandaag gehad over kwesties als clichétaal, taaldiscussies en, zojuist, wetenschapsvoorlichting - geweldig die geestige toespraak van professor Ionica Smeets. Veel woorden zijn gesproken, gelukkig bent u allemaal liefhebbers en ik vertrouw erop dat mijn korte toegift nog hanteerbaar voor u is. Zo niet. Pech. Zeker als u weet tot wie ik mij zal richten. Dat is namelijk degene die, na 35 jaar Genootschap Onze Taal, waarvan 17 jaar directeurschap, vandaag afscheid neemt: Peter Smulders. Meneer Smulders, komt u naar voren?

Hoop dat u niet al te erg bent geschrokken omdat het nu ineens over u gaat. Ik dacht: laat ik niet meteen met de deur in huis vallen en mijn missie een beetje inkleden. Een beetje in uw stijl. Men zegt namelijk over u dat u er van houdt, mensen nog even in het ongewisse te laten. Zo hebt u de gewoonte om sollicitanten na een gesprek pas tegen middernacht de uitslag te laten weten en wel op zo'n omzichtige manier, dat die sollicitant bijna altijd denkt dat het een afwijzing is.

Dames en heren, meneer Smulders, waar het om gaat is dat u met dit congres afscheid neemt als directeur van het genootschap Onze Taal. Waar u in 1983 bent begonnen als student-assistent, redacteur werd en in 1990 directeur. In uw begintijd had Onze Taal, naast 12.000 hobbyisten als leden, 2 deeltijdmedewerkers. Onder uw leiding is het genootschap uitgegroeid tot een landelijk, professioneel kennisinstituut met ruim 28.000 leden, 14 medewerkers en een heus eigen pand.

Een instituut ook met gezag. De gratis Taaladviesdienst is een begrip. Van studenten die aarzelen tussen D, T en DT tot de Raad voor Cultuur en het Rijksmuseum, die graag willen dat hun teksten taalkundig in orde zijn, ze kunnen er terecht. En laat ik ook maar 'verklappen' dat de taaladviseurs van het genootschap al sinds 1987 jaarlijks de Troonrede redigeren. In een even grote behoefte voorziet de telefonische hulpdienst waar je terecht kunt met vragen op taalgebied. Net als de Taaladviesdienst een initiatief van u, meneer Smulders. De website van Onze Taal trekt meer dan één miljoen bezoekers per maand en inmiddels is er ook een 'Onze Taal'-app. De wekelijkse digitale nieuwsbrief 'Taalpost' heeft 39.000 abonnees. 'Woordpost', voor de uitleg van actuele moeilijke woorden, zelfs 40.000. Op Facebook en Twitter heeft Onze Taal rond de 65.000 abonnees. Voor kinderen introduceerde u in 2014 een speciale webpagina, kreeg de jongerenkrant ‘Kidsweek’ een taalrubriek en is Onze Taal actief betrokken bij het taalonderwijs in ons land. Het tijdschrift 'Onze Taal' is onder uw leiding  geprofessionaliseerd. In 2013 kreeg het de titel 'beste populairwetenschappelijke publicatie van het jaar'. Hoeveel Nederlanders het befaamde Groene Boekje raadplegen (eveneens een uitgave van het Genootschap), valt nauwelijks te becijferen. En daar komen de jaarlijkse Taalkalender en Taalagenda nog bij. Onder uw leiding organiseerde het genootschap 16 publiekscongressen.

Bij de spellingswijzigingen van de Nederlandse Taalunie in 1995 en in 2006, gaf het genootschap onder uw leiding een stem aan de protesten daartegen in Nederland en Vlaanderen. Ondertussen bleef Onze Taal met de Taalunie in gesprek en bleven beide organisaties samenwerken aan taaladvies voor gebruikers van het Nederlands, die niet op een spellingsoorlog zaten te wachten. Gelukkig maar.

Dames en heren,
Kortom een flinke opsomming van de verdienstelijke activiteiten van de heer Smulders. Maar het is nu eenmaal zo, Peter, dat het Genootschap onder uw leiding is uitgegroeid van een club die vooral de opvattingen van zijn eigen leden verspreidde, tot een organisatie voor het algemeen belang. Tot HET kennisinstituut voor taalkundige vragen in landen met de Nederlandse taal. Tevens een van de grootste taalverenigingen ter wereld.

Als directeur van dat genootschap heeft u een prestatie van formaat geleverd en het is geen wonder dat u bekend staat als een harde werker. Dat vele overwerken was niet alléén nodig om aan sollicitanten te vertellen dat ze waren aangenomen.

De mensen om u heen karakteriseren u als toegewijd, gedreven en nauwkeurig. Als een doorzetter met een ondernemersmentaliteit. Die een niet te onderschatten bijdrage heeft geleverd tot de interesse voor en ontwikkeling van de Nederlandse taal in Nederland, Vlaanderen en daarbuiten. En de grote waardering die voor uw werk bestaat, heeft er vandaag, bij uw afscheid, toe geleid dat ik u kan meedelen dat het Zijne Majesteit koning Willem-Alexander heeft behaagd, u op grond van uw verdiensten te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Van harte gefeliciteerd. En alle goeds in Tilburg.