Burgemeester Uitreiking koninklijke onderscheiding professor Floris Cohen

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Hamburgerstraat, Evangelisch Lutherse Kerk, 6 september 2019

Beste mensen,

Laat mij meteen het woord tot u richten, professor Cohen. We zijn hier immers vanwege uw afscheid. En dan, professor Cohen, is de verleiding groot… Maar: zal in dit gezelschap niet uw hele doopceel lichten. De drankjes staan immers al klaar, sterker nog u heeft ze al in uw handen... Bovendien kennen de meesten uw werk van haver tot gort. Ga toch – in vogelvlucht – door uw carrière.

U studeerde in 1970 af aan de Rijksuniversiteit Leiden in de sociaal-economische geschiedenis – met als bijvak geschiedenis van de natuurwetenschap. In 1974 promoveerde u op het proefschrift over de vernieuwingsdrang in de Nederlandse sociaaldemocratie in het eerste decennium na de Eerste Wereldoorlog ("Om de vernieuwing van het socialisme. De politieke oriëntatie van de Nederlandse sociaaldemocratie 1919-1930"). Uw eerste werkkring was het Museum Boerhaave. In 1982 werd u benoemd tot hoogleraar in de geschiedenis van natuurwetenschap en techniek aan de Universiteit Twente. Vanwege uw gezinssituatie ging u in 2001 met vervroegd pensioen.

Sinds 2006 bent u bijzonder hoogleraar in de Vergelijkende Geschiedenis van de Natuurwetenschap – hier aan de Universiteit Utrecht. Met uw studie naar de wetenschappelijke revolutie bent u, zo vinden velen, een wetenschapper van de buitencategorie. Want: u schreef een aantal belangrijke boeken. Boeken die de wetenschappelijke revolutie, en het feit dat deze uitgerekend in West-Europa in de 17e eeuw plaatsvond, in een ander daglicht plaatste. Baanbrekende boeken, dus… Als leek zou ik willen spreken van een Copernicaanse wending. U schrijft niet alleen voor vakgenoten, u maakte uw visie ook voor het grote publiek toegankelijk.

Daarnaast bent het ultieme bewijs dat wetenschappers soms over een lange adem moeten beschikken. Met uw publicatie ‘How Modern Science Came Into the World. Four Civilizations, One 17th Century Breakthrough’ rondde u in 2010 een veertigjarige zoektocht af naar de aard en oorzaken van de wetenschappelijke revolutie. Dat levert u wat op. Internationale lof voor uw werk. En met 'De herschepping van de wereld' won u in 2008 de KNAW/NWO Eurekaprijs. Geen wonder dat u 5 jaar geleden werd benoemd tot hoofdredacteur van Isis. Dit is de wereldwijd toonaangevende publicatie van de History of Science Society. Niet zomaar een tijdschrift: het past in het rijtje van Nature en Science. U was de eerste niet-Amerikaan die het tot hoofdredacteur schopte. En als klap op de vuurpijl haalde u de redactie van dit blad naar het Descartes Centre in Utrecht. Goed voor de uitstraling van Nederland, de universiteit en de stad Utrecht. Ook de volgende generaties van Nederlandse academici profiteren hier dankzij uw grote inzet van. Daarnaast was u voorzitter van het Huizinga Instituut, en u gaf leiding aan het Descartes Centre. Wilde in vogelvlucht door uw carrière gaan…dat is, u hoort het, bijna onmogelijk ...

Professor Cohen,

Burgemeesters zijn maar eenvoudige mensen. Uw broer Job zal dat beamen … Maar mag ik mij een persoonlijke noot veroorloven? Uw ouders hebben 2 zeer bijzondere zonen grootgebracht. Uw moeder bracht u beiden de liefde voor de sociaaldemocratie bij. Uw vader u beiden de liefde voor de wetenschap. Professor Cohen, u neemt vandaag afscheid. Heb, om dat adieu te markeren, iets aardigs voor u meegebracht. Het is mij - mede namens mijn ambtgenote Femke Halsema - een eer en een genoegen, u te berichten dat het Zijne Majesteit de Koning heeft behaagd u te benoemen tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Van harte gelukgewenst.

Uw mening