Burgemeester Uitreiking medailles Vredeshelden

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, stadhuis, 20 september 2017

Dames en heren,

Het is alweer vier jaar geleden dat we hier in Utrecht de Vrede van Utrecht herdachten. Dat is een vrede die de Europese landen van toen in 1713 sloten, bijna precies op deze plek in het toenmalige stadhuis, na vele jaren van oorlog. Een oorlog waarin niemand kon winnen, maar wel vele slachtoffers vielen. Het was goed dat er vrede werd gesloten. Maar natuurlijk was het nog beter geweest als al die oorlogen niet waren gevoerd.

Dat is het unieke aan de vier vredeshelden met wie u vandaag heeft kunnen kennismaken. Een groot deel van hun werk is gericht op het element 'voorkomen is beter dan genezen'. Dat klinkt logisch en nuchter. Maar in de praktijk is dat een grote uitdaging. Want juist daarvoor is een vaak langdurig leerproces nodig, terwijl de omstandigheden in het land in kwestie niet altijd meezitten. Dat zag je bij Rosa Manus, vredesactiviste tussen de twee wereldoorlogen. Dat zie je nog steeds bij Julienne Doppenberg (actief in de republiek Congo), bij Remco Bouma (actief in Colombia) en Lotte Helder (als verkiezingswaarnemer werkend in Albanië en Macedonië).

Het is bekend, dames en heren, dat de wereld er de afgelopen tientallen jaren veiliger en vreedzamer op is geworden. Al zou je dat niet denken na een blik op de kranten en de tv-journaals. En inderdaad kennen u en ik het rijtje landen in de wereld waar hele samenlevingen  gebukt gaan onder jarenlange conflicten. Samenlevingen waar de kinderen niets anders kennen dan oorlog. U en ik weten ook dat oorlog steeds meer burgerslachtoffers lijkt te eisen. Zelfs los van de terreuraanslagen die steeds meer deel gaan uitmaken van de oorlogvoering.

Wie zich wil inzetten voor vrede, moet weten dat haar of zijn inzet niet gepaard zal gaan met flitsende acties. Met glitter of glamour. Je moet in de eerste plaats beschikken over uithoudingsvermogen. Je moet onverschrokken volhouden, dag na dag, maand na maand, genoegen nemen met kleine stapjes vooruit, je niet laten ontmoedigen. Je vooral richten op vrouwen en jongeren. De vier mensen die vanmiddag aan u zijn voorgesteld, hebben dat gedaan of doen dat nog steeds. In het geval van Rosa Manus leidde dat zelfs tot haar dood.

En het is goed om, als een soort symbolische tegenhanger van de dapperheidsonderscheidingen in het leger, deze mensen te voorzien van een blijk van waardering. Rosa Manus, door de Nazi's vermoord in 1942. Voor haar enorme inzet in de zeer gewelddadige tijd tussen de twee wereldoorlogen. Julienne Doppenberg, voor haar inzet voor vrede en democratie in haar vaderland, de republiek Congo. Remco Bouma, voor zijn vrijwilligerswerk in Colombia tussen 2014 en 2016. Lotte Helder voor haar werk als verkiezingswaarnemer in Albanië en Macedonië. U heeft hun verhalen gehoord. Zij hebben een vredesmedaille meer dan verdiend.