Burgemeester Welkom stadsonderscheidingsdragers

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, Museum Speelklok, 2 juni 2018

Goedemiddag, beste mensen, ik hoop dat u een aardige rondleiding achter de rug heeft in het museum. Nog altijd één van de bekendste en vrolijkste geheimen van onze mooie stad.

U heeft ook ongetwijfeld iets gehoord over de geschiedenis van dit gebouw. Van oorsprong de kerk voor de 'gewone' Utrechters uit dit deel van de stad.

U heeft wellicht ook iets gehoord over Zuster Bertken, die zich 57 jaar lang liet opsluiten in een cel hier in de kerk. En over de manier waarop de straat is ontstaan die we nu Choorstraat noemen. Waaruit de voortvarende manier blijkt waarop we als Utrechters toen al omgingen met verkeersproblemen...

De reden dat we u hebben uitgenodigd voor een middag in dit museum, is dat we graag onze waardering laten blijken voor de verdiensten die u heeft voor onze stad en zijn inwoners. De reden dat we dat vandaag, op 2 juni doen, is omdat het vandaag Stadsdag is.

Dat zegt misschien niet iedereen zo veel. Maar die datum houdt verband met twee belangrijke gebeurtenissen in de Utrechtse geschiedenis. Nog langer geleden dan de bouw van deze kerk en dan het verblijf van Zuster Bertken in haar cel.

Op 2 juni 1122 bevestigde de Duitse keizer Hendrik V namelijk de Utrechtse stadsrechten. En een document gedateerd op dezelfde dag, omschrijft het Utrechtse tolrecht. Stads- en tolrechten waren in die tijd belangrijk als inkomsten voor de stad. Net als het recht om jezelf te mogen verdedigen dat Utrecht in 1122 eveneens kreeg, naast het recht om een kanaal te graven richting de Lek. Essentieel voor de Utrechtse handel.

De politieke en religieuze situatie waarin dit alles werd geregeld, was ingewikkeld. Ga ik u niet uitleggen. Maar het resultaat was dat Utrecht als één van de eerste steden in Nederland zijn eigen broek mocht ophouden. Je zou 2 juni 1122 dus als het begin kunnen zien van het Utrechtse zelfbewustzijn als stad. En dat is dan meteen een verbinding met het hier en nu.

Want dat zelfbewustzijn hebben we anno 2018 als stad met 350 duizend inwoners nog steeds. De stad heeft zich ontwikkeld op een manier die keizer Hendrik en Zuster Bertken zou hebben verbijsterd. En blijft zich ontwikkelen. Kijk naar Leidsche Rijn, het Stationsgebied, het Utrecht Science Park. Maar u ziet het ook overal om u heen in alle andere delen van de stad.

Die ontwikkeling gaat ook de komende jaren door. Verwacht wordt dat het aantal Utrechters rond 2040 met nog eens 65.000 zal toenemen. Wat ons voor de uitdaging stelt, na te denken over manieren om een gezond leven in de stad mogelijk te blijven maken. Voor iedereen.

Je zou kunnen zeggen dat die ontwikkeling op 2 juni, nu 896 jaar geleden, is begonnen. En dat betekent dat we op onze 900ste verjaardag als stad, op 2 juni 2022, een goede gelegenheid hebben om nog eens bij de kracht en het zelfbewustzijn van onze stad stil te staan. Die niet in de laatste plaats samenhangen met de grote en kleine bijdragen, door de eeuwen heen, van verdienstelijke Utrechters en Utrechtsen (zoals u). Betrokken Utrechtse bedrijven en instellingen. Die er samen voor zorgen dat Utrecht zijn schutspatroon Sint Maarten eer blijft aandoen. Hoe lang het inmiddels ook geleden is dat hij bij de stadspoort van Amiens zijn mantel deelde met een bedelaar. Maar dat is wéér een ander verhaal, dat meer hoort bij de Domkerk.

Hoop dat u vanmiddag plezier heeft gehad met de oude en nieuwe Utrechtse verhalen en vooral de muziek die u hier heeft gehoord. Dank u wel.

Uw mening