Burgemeester Woningbouwvereniging Utrecht 100 jaar

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Utrecht, Jan van Scorelstraat/Hobbemaplantsoen, 15 juni 2019
 
Beste mensen, jongens en meisjes, beste voorzitter (Frank) Ringnalda,

Goed om hier te zijn. En leuk om je te zien oud-collega Jan (Ravesteijn). Woon in de buurt, fiets hier vaak langs en woonde ooit aan het begin van de Jan van Scorelstraat op een bovenwoning vlak naast Anneke Kapteyn. Weet nog goed dat de Albert Heyn hier vlakbij zat en mevrouw en meneer Dix een sigarenzaak annex postagentschap runden. Een goede visboer zat er trouwens ook. Was 15 jaar geleden ook al aanwezig (als wethouder monumenten) bij de afronding van de renovatie van de gevels. Begreep dat er sinds dat bezoek maar liefst 28 kinderen zijn geboren. Dus als ik hier over 15 jaar nog een keer kom…
 
Een eer om deze verjaardag te mogen meemaken. Honderd jaar geleden, op 31 mei 1919, richtten 5 onderwijzers de Woningbouwvereniging Utrecht op. Het doel was om 350 woningen te bouwen. Het werden er uiteindelijk 91die in 1923 werden opgeleverd. De totale bouwkosten bedroegen toen 540.000 gulden, omgerekend ongeveer 250.000 euro. Om het even in perspectief te plaatsen: Voor dat bedrag koop je nu in Utrecht amper een 3-kamerappartement.
 
De bouw had nogal wat voeten in de aarde, want in eerste instantie mislukte de aanbesteding vanwege een boycotactie van de aannemers. Maar uiteindelijk werd de opdracht via een onderhandse aanbesteding gegund aan de firma Broekhys en Voorbij.
 
Eind 1923 werden de eerste woningen betrokken. Doordat de gemeenteraad pas medio 1924 besloot de straten rondom de bouw geheel door te trekken moesten de eerste bewoners - er is ook leed in Oost - door de modder heen hun meubels verhuizen.

Bovendien was er nog geen water in de huizen en moesten de bewoners op een centraal punt hun leidingwater halen. Vermoed dat dit een positieve uitwerking had
op de gemeenschapszin die anno 2019 nog altijd gebakken is
in het DNA van dit stukje in onze wijk.

De bewoners waren in het verleden overigens erg standsbewust. Bij ledenvergaderingen vormde het verbod om wasgoed op te hangen,
zichtbaar vanaf de straatzijde, een steeds terugkerend thema. Dit was volgens het huishoudelijk reglement uitdrukkelijk verboden, omdat het de straat een ‘achterbuurtaanzien’ zou geven. Je kon zelfs als lid geroyeerd worden als je de was zichtbaar ophing.
 
En ook als de woning niet goed werd onderhouden of als men de tuin als opslagplaats gebruikte werd de bewoner door het bestuur op het matje geroepen.
Ben benieuwd hoe dit er nu aan toe gaat.
 
Daarnaast stond zuinigheid hoog in het vaandel van het bestuur. Omdat men in de beginjaren te maken had met een hoog waterverbruik werd hier erg op gelet. Op de toiletten werden twee trekkers aangebracht. Eén voor de grote boodschap
en één voor de kleine. Ter verduidelijking was er een bordje aangebracht
met de tekst ‘de eerste verdienste’.
 
In 1940 stond er in de notulen dat ‘als men zich de weelde veroorlooft van elke dag een bad te nemen, dan is dat iets dat niet door den beugel kan’. Voorgesteld werd toen om door middel van een persoonlijk bezoek vast te stellen welke leden
verantwoordelijk waren voor het overmatige waterverbruik en deze leden hiervoor extra huur te laten betalen.

Dit soort voorstellen werden door sommige bewoners als erg betuttelend ervaren,
maar spreekt volgens mij ook over de grote inzet van inwoners en bestuursleden
voor dit deel van onze wijk. Die betrokkenheid en onderlinge steun binnen de vereniging is bijzonder en van grote waarde. Dat u met zoveel verschillende culturele  en sociale achtergronden een hechte gemeenschap vormt mag echt een voorbeeld heten.
 
Dat de woningbouwvereniging uitsluitend op vrijwilligers draait maakt deze vereniging uniek  en geeft de nodige uitdagingen. Met de nieuwe woningwet
zoals die sinds 2016 in werking is getreden, is het er voor een kleine vereniging als die van jullie niet makkelijker op geworden. Gelukkig erkent het ministerie van Binnenlandse Zaken dit en ik hoop van harte dat uw vereniging nog vele jaren
deze prachtige plek kan blijven faciliteren.

Van harte gefeliciteerd met de 100e verjaardag en wens jullie allemaal nog vele jaren woonplezier.