Oud-burgemeester Jan van Zanen In ontvangst nemen boek ‘Vergeten Gebouwen’

Toespraak burgemeester Jan van Zanen

Veeartsenijpad, Anatomiegebouw, 18 juni 2020

Beste mensen, beste Joris, beste Arjan,

Het is me de laatste weken al ontelbare keren gevraagd: ‘Jan, ga je Utrecht niet missen?’ En: ‘Ga je de Domtoren niet ontzettend missen?’ Heb vanaf mijn werkkamer in het Stadskantoor een prachtig panorama op de stad, maar heb de laatste maanden veel op mijn zolderkamer gewerkt. Vanachter relatief kleine ramen heb je toch iets andere vergezichten. Geen idee wat voor panorama ik straks vanuit mijn Haagse werkkamer heb, maar het zal zeker niet het uitzicht zijn dat de schilder Hendrik Mesdag had.

We gaan het zien, maar nu Utrecht. Vind het aardig om hier te zijn en een grote eer het allereerste exemplaar zojuist van jou Arjan in ontvangst te hebben mogen nemen. Niet zomaar een boek… Want als mensen naar Utrecht komen, dan willen ze de Domtoren en de Domkerk bezoeken. Het Rietveld Schröderhuis zien. En het Spoorwegmuseum bezoeken, in dat fraaie stationsgebouw. Prachtig en echt Utrechts... Maar ook gebouwen die we allemaal wel kennen. Terwijl we, lopend of fietsend door Utrecht, zonder het te weten, veel andere pareltjes passeren. Verborgen en vergeten schatten, die misschien minstens zo bijzonder zijn. Omdat ze een bijzondere geschiedenis hebben. Omdat ze er zo bijzonder uitzien. Omdat ze een bijzondere functie hadden…

Of een combinatie van de drie, zoals in het Anatomiegebouw. ‘Het vergeten broertje van het Postkantoor’, noemde Arjan het. Maar zegt u zelf: net zo oogverblindend, toch? De gebeeldhouwde dierenkoppen… Het glas-in-lood… Decennia geleden zat hier de Faculteit Dierengeneeskunde. Als je later als je groot was dieren beter wilde maken, dan ging je naar Utrecht om dat te leren. Het zal er toen iets anders hebben uit gezien – en geroken – dan nu… Niet een gebouw dat massa’s bewonderaars trekt – misschien oud-studenten op ‘a trip down memory lane’. Maar zeker een markant gebouw dat onlosmakelijk met onze geschiedenis is verbonden.

Dat verdiende een plek in jouw serie ‘Vergeten Gebouwen’ in DUIC. Met vele andere gebouwen die we allemaal wel eens gezien hebben. Vluchtig vaak, want zegt u eens eerlijk: hoe vaak stoppen wij even om eens echt goed te kijken? En ons af te vragen: wat zou het verhaal van dit pand zijn? Hoe lang staat het er? Wie woonden en werkten er? Welke bouwstijlen zijn gebruikt? Arjan, jij neemt ons in jouw boek mee op ontdekkingstocht langs de minder bekende en - helaas - vaak over het hoofd geziene schatten. Met jouw boek komen de verhalen over kerken, scholen, woonhuizen, winkels en kantoren weer tot leven. Tot in het allerkleinste detail, waarbij je ons zelfs een blik gunt in de kelder, op zolder en zelfs achter het systeemplafond. En wat je daar allemaal te zien krijgt… Iets anders dan wat achter het plafond van mijn werkkamer zit, denk ik…

Jouw serie over vergeten gebouwen schreeuwde om een boek, boordevol informatie, de aardigste wist-u-datjes en natuurlijk veel mooie fotografie. Een gelukkig is dat document er nu ook, dankzij een succesvolle crowdfundingsactie. Een langgekoesterde wens van jou kwam in vervulling. Maar weet zeker dat dit het boek is waar velen in Utrecht en omstreken (mijn vader bijvoorbeeld) reikhalzend naar uitkeken. Als er straks drommen mensen vol bewondering naar dit ‘vergeten broertje van het postkantoor’ staren, weten wij het zeker: zij hebben jouw boek gelezen, Arjan.

Dank voor al jouw onvergetelijke bijdragen en dit bijzondere boek. En ik verklap u nu alvast dat ik de Incassobank straks net zo zal missen als de Domtoren...