Herstel werven Bomen op de werven

De gemeente Utrecht herstelt de wal- en kluismuren langs de grachten. Door de locatie van de bomen zijn ze kwetsbaar. Sommige bomen staan zo dicht tegen de walmuur aan, dat de wortels helemaal vergroeid zijn met de muur. Toch is het herstel van de muur (onder andere vanwege de veiligheid) noodzakelijk.

Nieuwe boom op Nieuwegracht

Op woensdag 13 maart was het Nationale Boomfeestdag. Samen met de bewoners plantte wethouder Kees Diepeveen een nieuwe boom op de werf van de Nieuwegracht. De werkzaamheden aan de historische werven van de Nieuwegracht zijn bijna klaar. Het planten van de nieuwe boom markeert deze mijlpaal.

32 nieuwe bomen op de werven

In totaal heeft de gemeente tot 1 april 2019 32 nieuwe, jonge bomen op de Utrechtse grachten geplant: 21 op de Nieuwegracht en 11 op de Oudegracht. De nieuwe bomen komen in de plaats van de gekapte bomen op de historische werven. De gekapte bomen waren er zo slecht aan toe dat zij de werkzaamheden aan de walmuren niet zouden overleven. We planten jonge bomen terug omdat die de meeste overlevingskansen op de smalle werven hebben. Bij het planten van de nieuwe bomen is de bomenvisie het uitgangspunt. Deze visie is opgesteld samen met de bewoners aan de grachten.

Bomenkap betekent herplant

Omdat we de werven moeten herstellen, is kap van sommige bomen helaas onvermijdelijk. De komende jaren moeten we langs de Oudegracht waarschijnlijk nog wel een aantal bomen vellen. We kunnen het herstel namelijk niet uitvoeren zonder de wortels van bepaalde bomen te beschadigen. Die bomen overleven dit niet altijd.

Als we een boom kappen, planten we er ook een terug. Aan de Nieuwegracht hoeven we geen bomen meer te kappen, hier planten we komend jaar nieuwe bomen terug. We planten nieuwe, jonge bomen terug om dat die de beste overlevingskansen op de smalle werven hebben. Jonge bomen kunnen beter wortelen dan grotere, oudere bomen.

Bomen behouden

Gelukkig blijft het overgrote deel van de bomen langs de werven behouden! De bomen geven de werven immers hun unieke karakter. Zo kunnen de bomen die iets verder weg staan van de walmuur meestal blijven staan. Deze bomen houden we tijdens de werkzaamheden extra goed in de gaten. We willen natuurlijk dat de bomen in goede staat blijven, ondanks de werkzaamheden. Dit is langs de Oudegracht voor vele bomen het geval. Sommige bomen kunnen we sparen door een andere werkmethode te gebruiken, de buispalenmethode.

We hebben ook, samen met een klankbordgroep van bewoners, een groot aantal bomen aangewezen als ‘beeldbepalend’. Bij deze bomen plaatsen we  waar het maar enigszins mogelijk is metalen frames om de walmuur tijdelijk te stabiliseren. Hier stellen we het herstel van de walmuur dan dus tijdelijk uit. We komen terug voor het herstel van de walmuur op het moment dat de boom door natuurlijk verloop doodgaat of vanwege de veiligheid weg moet. 

Zorg voor bomen

Voordat we starten met de werkzaamheden aan de wal- en kademuren, krijgt elke boom een zogenaamde trekproef om de stabiliteit te bepalen. Blijkt uit de trekproef dat een boom zwaar instabiel is, dan is het mogelijk dat we deze boom vanwege veiligheidsredenen vellen. Dat doen we dan voordat de werkzaamheden aan de wal- en kademuren beginnen.

Tijdens de werkzaamheden nemen we maatregelen om de bomen en hun wortels zo goed mogelijk te beschermen. Maar enige schade is vaak niet te vermijden. Bomen kunnen op de werven vaak maar ondiep wortelen. Ze houden zich vast aan, of zetten zich met hun wortels af tegen, de oude constructies die vervangen moeten worden. Dan kan het zijn dat een boom alsnog weg moet. Of dat een boom enige tijd na afronding van de werkzaamheden zwaar gesnoeid of zelfs geveld moet worden. Vanwege hun unieke en voor bomen kwetsbare plek, inspecteren we de bomen langs de werven 2 keer per jaar.

Meer informatie over inspecties en trekproeven

Bomenvisie Utrechtse werven

De bomenvisie (pdf, 3,1 MB) geeft de koers aan die de gemeente wil volgen bij het behouden en beheren van de werfbomen. Een duidelijke koers is nodig omdat we aan de ene kant de werfbomen heel belangrijk vinden maar er aan de andere kant ingewikkelde problemen rond de werfbomen zijn. Het gaat dan om de slechte (ondergrondse) omstandigheden waarin de bomen groeien en de slechte conditie van sommige bomen.

Klankbordgroep

Een vaste groep bewoners en vertegenwoordigers van belangengroepen werkte in de beginjaren van het project als klankbordgroep. Samen met deze klankbordgroep hebben we eerder de maatregelen rondom de bomen bepaald. Eerst hebben we gekeken om welke bomen het ging. Daarna hebben we een lijst gemaakt van bomen die we willen sparen. Daarin blijft het bestaande beeld van de grachten zo goed mogelijk bewaard, ook na het vellen van de bomen. Op de werven van de Oudegracht en Nieuwegracht zijn 32 nieuwe bomen geplant.

Bekijk de locaties van nieuw geplante bomen op deze plattegrond (pdf, 6 MB)

Regelmatige inspectie van bomen

De gemeente inspecteert regelmatig de bomen in de stad. Afhankelijk van de standplaats en leeftijd van de boom gebeurt dit eens in de 5 jaar of jaarlijks. De bomen langs de Oudegracht en Nieuwegracht worden vanwege de unieke groeiplaats sinds 2010 zelfs ieder half jaar gecontroleerd. De eerste ronde is in het vroege voorjaar, de tweede in het najaar. Uit de inspecties kan blijken dat er nader onderzoek moet worden uitgevoerd of dat er onderhoud aan de boom nodig is. Ook kan een boom geveld worden als de staat slecht is en gevaar kan opleveren door bijvoorbeeld afbrekende takken. Dit staat los van de geplande bomenkap ten behoeve van het herstel van de walmuren. Meer informatie over de gemeentelijke zorg voor de bomen, veiligheidsinspecties en onderhoud is te vinden op de bomenwebsite.

Hulp en contact Herstel werven

Telefoon

14 030 

E-mail

werven@utrecht.nl

Bezoekadres

Kom langs in de werfkelder bij de omgevingsmanager: Oudegracht 387

Uw mening