Herstel werven Bomen op de werven

De gemeente Utrecht herstelt de wal- en kluismuren langs de grachten. Door de locatie van de bomen zijn ze kwetsbaar. Sommige bomen staan zo dicht tegen de walmuur aan, dat de wortels helemaal vergroeid zijn met de muur. Toch is het herstel van de muur (onder andere vanwege de veiligheid) noodzakelijk.

Nieuwe boom op Nieuwegracht

Op woensdag 13 maart is het Nationale Boomfeestdag. Samen met de bewoners plantte wethouder Kees Diepeveen vandaag een nieuwe boom op de werf van de Nieuwegracht. De werkzaamheden aan de historische werven van de Nieuwegracht zijn bijna klaar. Het planten van de nieuwe boom markeert deze mijlpaal.

32 nieuwe bomen op de werven

In totaal plant de gemeente tot 1 april 2019 32 nieuwe, jonge bomen op de Utrechtse grachten: 21 op de Nieuwegracht en 11 op de Oudegracht. De nieuwe bomen komen in de plaats van de gekapte bomen op de historische werven. De gekapte bomen waren er zo slecht aan toe dat zij de werkzaamheden aan de walmuren niet zouden overleven. We planten jonge bomen terug omdat die de meeste overlevingskansen op de smalle werven hebben. Bij het planten van de nieuwe bomen is de bomenvisie het uitgangspunt. Deze visie is opgesteld samen met de bewoners aan de grachten.

bomen aan de werven, in de lengte ongeveer de helft van de bestaande bomen
Bomen Nieuwegracht over 5 jaar
bomen aan de werven, in de lengte ongeveer net zo lang als bestaande bomen
Bomen Nieuwegracht over 15 jaar

Bomenkap betekent herplant

Het noodzakelijk herstel betekent dat kap van sommige bomen helaas onvermijdelijk is. De komende jaren moeten we langs de Oudegracht waarschijnlijk nog wel een aantal bomen vellen. We kunnen het herstel namelijk niet uitvoeren zonder de wortels van bepaalde bomen zo te beschadigen dat de boom dit overleeft. Als we een boom kappen, planten we er ook een terug. Aan de Nieuwegracht hoeven we geen bomen meer te kappen, hier planten we komend jaar nieuwe bomen terug. We planten nieuwe, jonge bomen terug om dat die de beste overlevingskansen op de smalle werven hebben. Jonge bomen kunnen beter wortelen dan grotere, oudere bomen.

Bomen behouden

Gelukkig blijft het overgrote deel van de bomen langs de werven behouden! De bomen geven de werven immers hun unieke karakter. Zo kunnen de bomen die iets verder weg staan van de walmuur meestal blijven staan. Deze bomen houden we tijdens de werkzaamheden extra goed in de gaten. We willen natuurlijk dat de bomen in goede staat blijven, ondanks de werkzaamheden. Dit is in totaal langs de Oudegracht voor vele bomen het geval. Sommige bomen kunnen we sparen door een andere werkmethode te gebruiken, de buispalenmethode.

Er zijn ook een groot aantal bomen, samen met een klankbordgroep van bewoners, aangewezen als ‘beeldbepalend’. Bij deze bomen plaatsen we  waar het maar enigszins mogelijk is metalen frames om de walmuur tijdelijk te stabiliseren. Hier stellen we het herstel van de walmuur dan dus tijdelijk uit. We komen terug voor het herstel van de walmuur totdat de boom door natuurlijk verloop doodgaat of vanwege de veiligheid weg moet. 

Zorg voor bomen

Voordat we starten met de werkzaamheden aan de wal- en kademuren, krijgt elke boom een zogenaamde trekproef om de stabiliteit te bepalen. Blijkt uit de trekproef dat een boom zwaar instabiel is, dan is het mogelijk dat we deze boom vanwege veiligheidsredenen vellen, voordat de werkzaamheden aan de wal- en kademuren plaatsvinden.

Tijdens de werkzaamheden nemen we maatregelen om de bomen en hun wortels zo goed mogelijk te beschermen. Enige schade is echter vaak onvermijdbaar. Bomen kunnen op de werven vaak maar ondiep wortelen en houden zich vast aan of zetten zich met hun wortels af tegen de oude constructies die vervangen moeten worden. Dan kan het zijn dat een boom alsnog weg moet of enige tijd na afronding van de werkzaamheden alsnog zwaar gesnoeid of zelfs geveld moet worden. Vanwege hun unieke en voor bomen kwetsbare plek, inspecteren we de bomen langs de werven twee keer per jaar.

Meer informatie over inspecties en trekproeven

Bomenvisie Utrechtse werven

De bomenvisie (pdf, 3,1 MB) geeft de koers aan die de gemeente wil volgen met betrekking tot het behoud en beheer van de werfbomen. Een duidelijke koers is nodig, omdat er enerzijds zeer veel belang wordt gehecht aan de werfbomen en er zich anderzijds gecompliceerde problemen met betrekking tot de werfbomen voordoen. Het gaat dan om de slechte (ondergrondse) groeiomstandigheden van de bomen en de slechte conditie waarin sommige bomen verkeren.

Klankbordgroep

Een vaste groep bewoners en vertegenwoordigers van belangengroepen heeft in de beginjaren van het project gefungeerd als klankbordgroep bij het herstel. Samen met deze klankbordgroep zijn eerder de maatregelen rondom de bomen bepaald.  Op de pagina documentatie vindt u meer over de inbreng van de klankbordgroep. Na inventarisatie is een plan opgesteld van te sparen bomen. Daarin blijft het bestaande beeld van de grachten zo goed mogelijk bewaard, ook na het vellen van de bomen. Bekijk de locaties van de nieuw geplante bomen op deze plattegrond (pdf, 6 MB).

Regelmatige inspectie van bomen

De gemeente inspecteert regelmatig de bomen in de stad. Afhankelijk van de standplaats en leeftijd van de boom gebeurt dit eens in de vijf jaar of jaarlijks. De bomen langs de Oudegracht en Nieuwegracht worden vanwege de unieke groeiplaats sinds 2010 zelfs ieder half jaar gecontroleerd. De eerste ronde is in het vroege voorjaar, de tweede in het najaar. Uit de inspecties kan blijken dat er nader onderzoek moet worden uitgevoerd of dat er onderhoud aan de boom nodig is. Ook kan een boom geveld worden als de staat slecht is en gevaar kan opleveren door bijvoorbeeld afbrekende takken. Dit staat los van de geplande bomenkap ten behoeve van het herstel van de walmuren. Meer informatie over de gemeentelijke zorg voor de bomen, veiligheidsinspecties en onderhoud is te vinden op de bomenwebsite.

Hulp en contact Herstel werven

Telefoon

14 030 

E-mail

werven@utrecht.nl

Bezoekadres

Kom langs in de werfkelder bij de omgevingsmanager: Oudegracht 387