Herstel werven Werkwijze herstel van de werven

Op deze pagina leggen we meer uit over onze werkwijze.

We leggen onder andere uit hoe we het werk verdeeld hebben in deelprojecten. Ook geven we uitleg over verschillende werkmethodes die we tijdens de uitvoering gebruiken. We beantwoorden vragen als ‘Wat merkt de omgeving ervan? Wat moet ik doen bij schade? Hoe lang gaat het duren?’ Tot slot leggen we uit waarom we soms terugkomen als het werk ‘klaar’ is.

Verdeling in deelprojecten

We hebben het herstelwerk verdeeld in 3 hoofdgebieden:

  • de Oudegracht
  • de Nieuwegracht
  • de Kromme Nieuwegracht

Deze grachten zijn weer verdeeld in 22 zogenaamde ‘rakken’. Een rak is een stuk gracht tussen 2 bruggen in. We werken per zijde van een rak, dus de oost- of westkant. Ook is er een verschil in het soort muur, er zijn wal- én kluismuren

boom met een frame aan de kademuur ter bescherming
Voorbeeld van een boomframe

Op sommige plekken kan niet gewerkt omdat er bomen staan. Per locatie maken we een maatwerkoplossing. Zo kunnen we ter hoogte van de boom een frame plaatsen zodat de walmuur wel verstevigd is. We slaan het herstel hier dan over en komen terug als de boom, hopelijk na vele jaren, aan zijn natuurlijke levenseinde is gekomen en om veiligheidsredenen weg moet. 

Bekijk de rakkenkaart (pdf, 237 kB)

We gebruiken verschillende werkmethodes

We verstevigen de fundering waar nodig of vervangen de fundering helemaal. Walmuren vervangen we vaak door ‘prefab’ muren. Op sommige stukken herstellen we alleen metsel- en voegwerk. Na afloop van het herstel van de fundering en de muur, moeten we bij de bruggen nog een laatste passtuk aanbrengen dat op maat gemaakt wordt. Ook richten we de werf opnieuw in. Dat betekent dat we nieuw metselwerk aanbrengen, spuwerputjes opnieuw aansluiten op de afvoerdrainage in de werf en de huisaansluitingen van het riool weer aansluiten. Tot slot bestraten we de werf opnieuw. De echte oude uitstraling van de werf blijft behouden.

Er zijn 3 verschillende werkmethodes die we bij het herstel van de fundering kunnen gebruiken. De keuze is afhankelijk van het soort muur, de aanwezige fundering, werkruimte en bomen.

1. Damwandmethode

Bij de damwandmethode is de werkvolgorde op hoofdlijnen als volgt:

  • Eerst plaatst de aannemer een bouwkuip van stalen damwanden in de gracht. Dit gebeurt met een trillingsarme drukmethode.
  • Hierna pompt hij het water weg tussen de walmuur en de damwand en daardoor komt de oude walmuur bloot te liggen.
  • De damwand wordt verwijderd.
  • De aannemer brengt de nieuwe fundering van damwanden aan en plaatst een nieuwe ‘prefab’ walmuur.
  • De stalen damwand die in de gracht staat, wordt onder water ingekort. Wel zo diep, dat ze geen belemmering voor de doorvaart zijn.
  • Tot slot bestraten we de werf opnieuw en hiervoor hergebruiken we zoveel mogelijk de oude stenen.

Deze methode gebruiken we veel op de Oudegracht.

2. Buispalenmethode

Een andere methode is de buispalenmethode. De houten fundering vervangen we dan met buispalen in plaats van damwanden. Dat doen we als er weinig werkruimte is op de werf. Een andere reden is om de boomwortels zo min mogelijk te beschadigen.
Werkvolgorde buispalenmethode:

  • De aannemer plaatst eerst een bouwkuip van stalen damwanden in de gracht. Dit gebeurt met een trillingsarme drukmethode.
  • De ruimte tussen deze bouwkuip en de walmuur vullen we met zand.
  • In de walmuur boren we van bovenaf gaten voor de buispalen. Dit gebeurt met een diamantboor op een statief. Het gat dat ontstaat vullen we op met zand voor meer stevigheid.
  • De buispalen schroeven we in de grond totdat ze op de juiste diepte staan. Dat is meestal tot op een harde zandlaag.
  • We maken een aaneengesloten scherm van buispalen, dit is de fundering voor de nieuwe walmuur.
  • Bovenop de buispalen plaatsen we dan in veel gevallen de ‘prefab’ walmuur. Soms bouwen we de nieuwe muur in het werk op.
  • De stalen damwand die in de gracht staat korten we onder water in.
  • Als laatste richten we de werf na afloop opnieuw in.


Deze methode gebruiken we op de Oudegracht, Nieuwegracht en Kromme Nieuwegracht.

3. Groutpalen

Langs de Kromme Nieuwegracht zijn naast walmuren ook kluismuren. Dit zijn muren die in het water van de gracht staan waar geen werf is. Het herstel van de fundering van de kluismuren en keldergewelven gebeurt door het aanbrengen van groutpalen. Grout is een mengsel van cement en water.
Werkwijze met groutpalen:

  • Het 'grout' injecteren we van bovenaf in de grond.
  • Het mengsel hardt uit en de ondergrondse palen die zo ontstaan, vervangen de oude fundering.
  • De kluis- en keldermuren zijn daarna weer stabiel.

Bij de Stadhuisbrug zijn de kluismuren in het verleden ook met groutpalen verstevigd.

Stabiliseren

Niet op alle plaatsen is de fundering van hout. Zo is op veel plaatsen aan de Nieuwegracht de fundering van beton.
Werkwijze met stabiliseren:

  • Op deze delen plaatsen we stalen damwanden.
  • We storten beton onder water tussen de nieuwe damwand en de bestaande walmuur in. Dit zorgt voor de extra steun die nodig is.
  • De nieuwe stalen damwanden korten we in onder water. De stalen damwanden blijven dus grotendeels staan, maar wel alleen onder water. Zo zijn de damwanden geen belemmering voor de doorvaart.

Stabiliseren passen we ook toe op een deel van de Kromme Nieuwegracht.

Wat merkt de omgeving ervan?

Het werk geeft overlast. We doen er alles aan om dit zoveel mogelijk te beperken. Tijdens de werkzaamheden werken we bijvoorbeeld zoveel mogelijk met elektrische machines die minder geluid maken dan machines die werken met brandstof. We monitoren tijdens de werkzaamheden op trillingen en verzakkingen bij de werfmuren. Dit doen we ook bij de omliggende gebouwen. Toch komen ook trillingen soms voor.

Schadeformulier

Als u vermoedt dat u schade leidt door de werkzaamheden, dan kunt u de gemeente met een schadeformulier aansprakelijk stellen

Bekijk de procedure en het schadeformulier

Straat en werf

De werkzaamheden aan de Oudegracht en de Nieuwegracht hebben op straatniveau weinig of geen gevolgen voor de bereikbaarheid. De panden blijven toegankelijk. Maar door noodzakelijke bouwhekken en het werk in uitvoering, ziet de werf er tijdens de werkzaamheden minder aantrekkelijk uit.
Het deelproject aan de Kromme Nieuwegracht is ingrijpender voor de omgeving op straatniveau. Lees meer op de pagina Kromme Nieuwegracht.

Vaarweg

De Oudegracht blijft bevaarbaar, maar de Nieuwegracht en Kromme Nieuwegracht niet. Tussen de Plompetorenbrug en de Servaasbrug (Plompetorengracht, Drift, Kromme Nieuwegracht en Nieuwegracht) is de vaarweg afgesloten.

Informatievoorziening

Alle betrokken bewoners en ondernemers op de werven worden regelmatig op de hoogte gehouden van de actuele planning. Dit doen we persoonlijk of per wijkbericht. Deze wijkberichten verspreiden we we huis-aan-huis en publiceren we op wijkberichten.utrecht.nl (onder binnenstad). Voor bewoners en ondernemers fungeert een omgevingsmanager als aanspreekpunt. Deze is bereikbaar via mailadres werven@utrecht.nl.

Hoe lang gaat het duren?

Gemiddeld zijn we per zijde van een rak een half jaar bezig. De aannemer werkt op maat. Dit betekent dat zowel de werkmethode voor het herstel van de walmuur als de duur van de werkzaamheden per rak kunnen verschillen. We graven in de middeleeuwen dus komen we soms extra verrassingen tegen. Ook moeten we heel voorzichtig te werk gaan. Niet alles is vooraf te plannen. Het herstel dat we uitvoeren is uniek. Dat betekent dat we soms oplossingen in het werk moeten uitproberen. Dit brengt met zich mee dat planningen soms uitlopen en de ervaren overlast langer kan duren. We realiseren ons dat dit voor bewoners en ondernemers heel vervelend is en doen er alles aan om het werk binnen de termijn uit te voeren.

Op de pagina's van de deelprojecten staan meer gedetailleerde planningen.

Soms komen we nog terug

Als het werk aan de fundering en muur dan eindelijk klaar is, is op de werf soms toch nog wel wat werk te doen. Daarom komen we als de fundering en walmuren hersteld zijn soms nog terug. Waarom? Daar zijn verschillende redenen voor:

  • Herinrichting van de werf, denk aan bijvoorbeeld de aansluiting op het riool en bestrating (de werf moet dan ongeveer 2 weken open en er staan bouwhekken).
  • Waterwerk: afsnijden damwanden onder water (vrijwel geen overlast).
  • Het laatste stukje walmuur, het zogenaamde ‘passtuk’ plaatsen bij een brug (dit gebeurt vanaf het water en geeft vrijwel geen overlast).
  • Het terugplaatsen van een werftrap (duurt ongeveer een dag).
  • Metselwerk herstellen (ook dit gaat vanaf het water en geeft vrijwel geen overlast).
  • Het kan zijn dat er in het werk dingen niet meteen goed zijn gegaan. Dan moeten we dit later nog herstellen.
  • Op plekken waar bijzondere bomen worden behouden, komt een frame. Daar komen we pas terug om de fundering te herstellen als de boom, hopelijk na vele jaren, aan het einde van zijn levensduur is. Tegen die tijd komen we weer terug om het laatste stuk werf definitief te herstellen (enkele weken overlast).

Als overlast te verwachten is, informeren we de buurt.

Hulp en contact Herstel werven

Telefoon

14 030 

E-mail

werven@utrecht.nl

Bezoekadres

Kom langs in de werfkelder bij de omgevingsmanager: Oudegracht 387