Wonen en leven Grondwater

Grondwater in landgoed Rhijnauwen

Grondwater is water in de grond. Als het veel regent, kan het grondwater stijgen. Als het een tijd droog weer is, dan daalt het grondwater. Ook door bouwprojecten of blokkades in de afvoer van het water kan de hoogte veranderen.

Grondwateroverlast op eigen perceel

Als het grondwater te hoog staat, kan dit voor problemen in uw tuin of huis zorgen. In uw tuin kunnen plassen blijven staan, in uw huis kunt u last hebben van vochtige kelders of kruipruimtes. Op uw eigen perceel bent u zelf verantwoordelijk voor het voorkomen en oplossen van grondwateroverlast. Er zijn veel eenvoudige oplossingen om iets te doen aan vocht in huis.

Grondwater stopt niet bij de perceelgrens. Problemen met grondwater pakken we daarom vaak samen aan.

Grondwateroverlast in de openbare ruimte

De gemeente doet onderzoek naar het grondwater en de stand van het grondwater. Als er structurele grondwateroverlast is, neemt de gemeente maatregelen om de grondwaterstand te verlagen of juist te verhogen. Dat doen we vaak in samenwerking met het waterschap of de provincie. We kunnen de grondwaterstand verlagen door bijvoorbeeld drainage in de straat aan te leggen. Dit doen we in combinatie met andere werkzaamheden in de straat, zoals rioolvervanging. Het permanent verlagen van de grondwaterstand kan ook nadelige bijeffecten veroorzaken, zoals zetting van de bodem. Hierdoor kunnen scheuren ontstaan in (vaak oudere) gebouwen zonder paalfundering. We nemen alleen maatregelen als ze voldoende effect hebben op de grondwaterstand en als er geen schade aan de bestaande bebouwing kan ontstaan door zetting.

Grondwatermeetnet

Het grondwatermeetnet is een meetnet van locaties waar met peilbuizen grondwaterstanden en stijghoogten (grondwaterdruk) gemeten worden. Ook geeft het informatie over de stromingsrichting van het grondwater. Daarnaast gebruikt de gemeente de gegevens voor onderzoek naar de oorzaken en mogelijke oplossingen voor grondwateroverlast.

Op basis van metingen zijn 3 kaarten gemaakt:

  1. Kaart met lage grondwaterstanden in Utrecht maart 2013 (pdf, 2,8Mb)
  2. Kaart met gemiddelde grondwaterstanden in Utrecht april 2013 (pdf, 3,9Mb)
  3. Kaart met hoge grondwaterstanden in Utrecht maart 2013 (pdf, 3,4Mb)

De gegevens van het grondwatermeetnet kunt u opvragen via DINOloket.nl.

Hoe leest u de kaarten van de grondwaterstanden?

De grondwaterstanden op de kaarten worden weergegeven door contourlijnen met een gelijke grondwaterstand (isohypsen). Hierin ziet u globaal de grondwaterstanden op een bepaalde locatie. De grondwaterstanden zijn in meters ten opzichte van het NAP. Als u de hoogte van het maaiveld weet, dan kunt u berekenen hoe hoog het grondwater staat. De hoogte van het maaiveld kunt u opzoeken op de website van Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN).

Dwarsdoorsnede van de bodem

De stedelijke ophooglaag noemen we het 'bovenste (freatisch) watervoerende pakket'. Watervoerende pakketten zijn redelijk goed-waterdoorlatende zand- of grindpakketten waarin het grondwater vooral horizontaal stroomt. De klei- en veenlagen vormen een afdekkende laag, die bovenop de pleistocene zanden ligt. Dit noemen we de deklaag. De klei- en veenlagen zijn waterscheidende lagen: slecht-waterdoorlatende lagen waarin het grondwater vooral verticaal stroomt. De onderliggende pleistocene zanden duiden we aan met het 'eerste watervoerende pakket'.

Verschillende grondwaterstanden in verschillende bodemlagen

Figuur: grondwaterstanden in toplaag
Klik op de afbeelding voor een vergroting

De grondwaterstanden op de afbeelding zijn de grondwaterstanden in het eerste watervoerend pakket.

De afbeelding laat ook zien dat de grondwaterstand in de toplaag (tijdelijk) hoger kan zijn dan de stand in het eerste watervoerend pakket. Dit komt doordat regenwater blijft liggen op de bovenste waterscheidende laag.

Het is niet mogelijk een isohypsenkaart te maken voor de grondwaterstand in de toplaag, omdat grondwaterstanden lokaal enorm kunnen verschillen.

Schematische weergave bodemopbouw en geohydrologie

Bodemopbouw en geohydrologie
Klik op de afbeelding voor een vergroting

De afbeelding geeft schematisch in een dwarsdoorsnede de stroming van grondwater (geohydrologie) weer. Deze opbouw geldt niet voor elke locatie. Rivieren hebben namelijk een grote invloed op de bodemopbouw. Daardoor is de bodemsamenstelling overal anders. Het verschilt per wijk en zelfs binnen een wijk of een slecht-waterdoorlatende laag (van klei of veen) aanwezig is. Zo'n klei- of veenlaag is op wijkniveau een belangrijke factor in eventuele grondwateroverlast.

Hulp en contact

Telefoon

14 030

Maandag t/m vrijdag 8.30 – 17.30 uur
Donderdag 8.30 - 20.00 uur