Bestuur en organisatie Beleid toezicht en handhaving

Handhavingsprogramma

Het Handhavingsprogramma 2020-2023 geeft een overzicht van alle taken van toezicht en handhaving. Deze taken zijn heel divers. Van parkeren tot de aanpak van huisjesmelkers. Van overlast door afval tot handhavingsacties in wijken. Daarmee leveren we een bijdrage aan een gezonde, leefbare en veilige stad.

De belangrijkste punten uit het handhavingsprogramma:

  • We blijven handhavers en wijkboa’s ’s nachts inzetten.
  • Parkeren, fietsen en verkeersveiligheid.
  • Eerlijke huurprijzen, fatsoenlijke woonruimte en goed verhuurderschap. We hebben een aanpak gericht op huisjesmelkers. Ook kunnen Utrechters een beroep blijven doen op het Huurteam Utrecht.
  • Aandachtsgebieden in de stad zijn: Overvecht, Amsterdamsestraatweg, Lombok, Vasco da Gamalaan en de binnenstad. In de binnenstad is er extra aandacht voor de horeca, wonen en overlastmeldingen.
  • Publieksdienstverlening: we maken werk van begrijpelijke taal in brieven. We voeren klanttevredenheidsonderzoeken uit om de dienstverlening te verbeteren.

Lees meer in het Handhavingsprogramma openbare ruimte en bebouwde omgeving 2020-2023 (pdf, 378) kB)

Taken met extra aandacht in 2021

Ieder jaar bekijken we welke taken we extra aandacht geven. In 2021 richten we ons extra op onderstaande taken.

Bebouwde omgeving

Bestaande bouw

We houden toezicht op de gevelreclame in de binnenstad, zodat de reclame voldoet aan de regels en er netjes uitziet.

Door de aanpak van illegale gevelreclame dragen we bij aan het verbeteren van de uitstraling van gebouwen in de historische binnenstad. In 2019 en 2020 inventariseerde de gemeente welke gevelreclame niet aan het reclamebeleid voldoet. In 2021 gaan we met ondernemers in gesprek. De gemeente informeert ondernemers over de wet- en regelgeving en stimuleert hen om de gevelreclame aan te passen. Bij onvoldoende opvolging treedt de gemeente handhavend op.

We evalueren de aanpak gevelreclame en rapporteren daarover in het handhavingsverslag van 2021. Bij een positief resultaat wordt dit een standaard werkwijze.

Het Huurteam Utrecht helpt huurders die te maken krijgen met misstanden.

De overspannen woningmarkt kan vervelende gevolgen hebben voor huurders. Ze krijgen te maken met onredelijke huurprijzen, achterstallig onderhoud, soms zelfs intimidatie en bedreiging.

Het Huurteam Utrecht zet zich in om te zorgen dat particuliere verhuurders redelijke huurprijzen vragen en de woning goed onderhouden. Het team helpt huurders bij problemen met de woning of met de verhuurder. Op verzoek van de huurder toetst het Huurteam de huurprijs, achterstallig onderhoud en gebreken. Ook wordt het huurcontract en de servicekosten op juistheid gecontroleerd. Bij misstanden gaat het Huurteam namens de huurder in gesprek met de verhuurder en voert als dat nodig is een procedure bij de huurcommissie.

Er is een actieve aanpak om huisjes melken en vastgoedmisbruik tegen te gaan.

In de programmabegroting 2021 is een voorstel opgenomen om structureel budget beschikbaar te stellen. Daarmee kunnen we de komende jaren malafide vastgoedpraktijken aanpakken, zoals herhaaldelijk te hoge huurprijzen vragen, huisuitzettingen, intimidatie en bedreiging.

Voor de aanpak is een dataset ontwikkeld, die gebruik maakt van gemeentelijke gegevens en openbare bronnen zoals de Kamer van Koophandel en het Kadaster. Met deze dataset kunnen we proactief filteren op mogelijke misstanden, doordat er indicatoren zijn ontwikkeld waarop kan worden gelet. Met de inzet van een data- en informatieanalist is onze informatiepositie versterkt. Hierdoor kunnen we de toezichthoudende capaciteit gerichter inzetten en vastgoedmisbruik aanpakken.

We zetten meer in op het tegengaan van ondermijnende criminaliteit door controles en gezamenlijke acties met de politie en andere organisaties.

In de Voorjaarsnota 2020 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit. In 2021 intensiveren we de aanpak op ondermijning aan de hand van controles en acties. De aanpak heeft tot doel om netwerken van ondermijnende criminaliteit te verstoren, het beëindigen van illegale situaties en verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de wijken. Hierbij werken we intern en extern nauw samen met partners, zoals de politie en Belastingdienst.

We willen voorkomen dat de leefbaarheid in wijken onder druk komt te staan door de woningverhuur aan toeristen.

In sommige wijken komt de leefbaarheid onder druk te staan door onjuist gebruik van woningen, zoals structurele verhuur aan toeristen of door illegale kamerverhuur. Gezien de druk op de woningmarkt willen we voorkomen dat woningen structureel worden verhuurd en niet meer beschikbaar zijn voor woningzoekenden.

De gemeenteraad heeft in 2018 bij amendement het college opgedragen om een registratiesysteem in te voeren voor particuliere vakantieverhuur. Er wordt op dit moment een landelijk registratiesysteem ontwikkeld dat waarschijnlijk eind 2020 wordt opgeleverd. In 2021 sluiten we aan op het landelijke systeem, kunnen we de registraties inzien en erop handhaven.

Nieuwbouw en verbouw

We beschermen bomen op bouwplaatsen.

Bomen op de bouwplaats zijn kwetsbaar voor beschadigingen, bijvoorbeeld door het plaatsen van bouwmaterialen of voertuigen onder een boom. Het vraagt actieve inzet van een aannemer en goed toezicht om de bomen te beschermen. Tot nu toe gebeurt dit slechts af en toe, waardoor er toch schade ontstaat. Bewoners melden regelmatig situaties die zij ontoelaatbaar vinden. We werken aan een beleidsregel, waardoor we hierop beter kunnen handhaven.

Een preventieve insteek blijft leidend bij het beschermen van bomen op bouwplaatsen. In 2020 volgden inspecteurs hiervoor een basisopleiding bomen om hun kennis en bewustwording over het onderwerp te vergroten.

Bijzondere wetten

We handhaven op de coronamaatregelen vanwege het coronavirus.

De rijksoverheid neemt voortdurend maatregelen om de besmetting met het coronavirus tegen te gaan. Het handhaven op de coronamaatregelen heeft in 2020 en 2021 hoge prioriteit gekregen. De handhaving op de coronamaatregelen krijgt voorrang. Dit heeft als gevolg dat andere onderwerpen minder prioriteit krijgen of uitgesteld worden.

We houden toezicht op vergunde prostitutie en intensiveren het toezicht op niet-vergunde prostitutie.

In 2020 is voor zowel vergunde als illegale (niet-vergunde) prostitutie budget beschikbaar gesteld in de Voorjaarsnota 2020. Per 2021 draagt de politie het toezicht op vergunde seksinrichtingen over aan de gemeente. Samen met de politie zorgen we voor een goede overdracht door kennisdeling en het organiseren van meeloopdagen met de politie. De afgelopen 4 jaar is er een stijging in het aantal klachtmeldingen over illegale prostitutie. In 2021 intensiveren we daarom het toezicht op illegale prostitutie.

Openbare ruimte

Bereikbaarheid, parkeren en stallen

We handhaven de strengere eisen voor de milieuzone.

De ambitie is om stapsgewijs toe te werken naar een milieuzone voor vervoer zonder uitstoot in 2030. Een klein deel van de dieselauto’s stoot naar verhouding erg veel ongezonde stoffen uit. Dit is niet bevorderlijk voor de luchtkwaliteit. Daarom is het voornemen om deze zeer vervuilende dieselauto’s uit de stad te weren met de milieuzone.

Na vaststelling in de gemeenteraad in november 2020 worden de toegangseisen voor de milieuzone strenger. Vanaf 1 februari 2021 mogen alleen diesel personen- en bestelauto’s van na 2004 (emissieklasse 4 en hoger) nog in de milieuzone komen. Hoe hoger de emissieklasse, hoe schoner de auto. Deze beginperiode is een overgangsperiode. Dan worden er nog geen boetes uitgedeeld volgens de nieuwe regels (wel volgens de oude regels).

We treden handhavend op tegen snorfietsen op het fietspad, daar waar dat niet mag.

Het voornemen is om de snorfietser naar de rijbaan te verplaatsen. De reden hiervoor is dat fietsers last hebben van het rijgedrag van snorfietsers, bijvoorbeeld te hard rijden en gevaarlijk inhalen. We willen met name in de binnenstad en omliggende woonwijken wandelen en fietsen stimuleren.

Nadat we fysieke maatregelen hebben genomen, gaan we handhavingsacties organiseren om te zorgen dat de snorfietser naar de rijbaan gaat. Als de gemeenteraad instemt met het verkeersbesluit, dan kan de regelgeving aangepast worden. We verwachten dat we rond de zomer van 2021 handhavend kunnen optreden tegen snorfietsers op het fietspad, daar waar dat niet mag.

We verkennen of we de scanauto kunnen inzetten voor parkeerdrukmetingen en voor foutparkeren.

In 2021 beschikt de gemeente over een digitale parkeerondergrond. Dit is een digitale parkeerplattegrond van de stad Utrecht, waarop elke parkeerplek is ingetekend (zoals een gehandicaptenparkeerplaats, laad- en losplek). Deze ondergrond maakt het technisch mogelijk om de scanauto ook in te zetten voor parkeerdrukmetingen en handhaving op foutparkeren, bijvoorbeeld bij gehandicaptenparkeerplaatsen.

We verkennen of we de scanauto hiervoor kunnen inzetten. Daarbij kijken we naar de praktische uitvoerbaarheid, of het mag vanwege privacy en of het ethisch gewenst is. Als de uitkomsten leiden tot het breder inzetten van de scanauto dan wordt de raad daarover geïnformeerd.

We testen een milieuvriendelijk fietslabel om schade aan het milieu te verminderen.

Fietslabels belanden vaak op de grond als de fietseigenaar deze verwijdert, waardoor een label zwerfafval wordt. De labels die we nu gebruiken, zijn gemaakt van zelfklevend vinyl dat is voorzien van een lamineerlaag, die zorgt voor weersbestendigheid en stevigheid. Dit zorgt ervoor dat de labels geschikt zijn voor de uitvoering van de fietshandhaving. Ze zijn daardoor wel schadelijk voor het milieu als ze op straat belanden.

We gaan een milieuvriendelijk fietslabel testen om schade aan het milieu te verminderen. Dit milieuvriendelijke label breekt zichtzelf na verloop van tijd af. Tijdens de proef monitoren we de kwaliteit van het label. Daarna beoordelen we of het milieuvriendelijke fietslabel een geschikt alternatief is voor het huidige label. Als dat zo is, dan gaan we definitief over op de milieuvriendelijke variant.

We verwijderen gestalde fietsen op gereserveerde autoparkeerplaatsen om de toegankelijkheid te verbeteren, bijvoorbeeld op gehandicapten-parkeerplaatsen.

In 2021 onderzoeken we of we de overlast van verkeerd gestalde fietsen op gereserveerde autoparkeerplaatsen kunnen tegengegaan door deze fietsen te verwijderen. De verkeerd gestalde fietsen zorgen er nu voor dat bijvoorbeeld gehandicaptenparkeerplaatsen, laad- en losplaatsen en taxistandplaatsen niet toegankelijk zijn.

In de vorm van een pilot onderzoeken we of het verwijderen van deze fietsen op gereserveerde autoparkeerplaatsen een geschikt middel is. Met deze pilot dragen we bij aan de toegankelijkheid van de stad. We gaan de pilot in de binnenstad uitvoeren, in het gebied waar we ook dagelijks handhaven op gevaarlijk gestalde fietsen.

In het eerste kwartaal van 2021 evalueren we de proef. Daarbij kijken we of de inzet het gewenste effect oplevert en hoe vaak handhavend is opgetreden. Aan de hand van de resultaten bekijken we of we het beleid aanpassen en dit een structurele werkwijze wordt.

Veiligheid

We handhaven op lichte verkeersovertredingen van fietsers, zoals telefoon in de hand, door rood licht fietsen en fietsverlichting.

In november 2019 heeft de Tweede Kamer de een motie aangenomen om met een pilot te starten gericht op het uitbreiden van taken van boa’s bij verkeershandhaving. De gemeente bereidt in samenwerking met het ministerie van Justitie en Veiligheid, Openbaar Ministerie, politie en de Vereniging Nederlandse Gemeenten deze pilot voor. De verwachting is dat we in het eerste kwartaal van 2021 met de pilot starten. We handhaven dan op lichte verkeersovertredingen van fietsers, zoals telefoon in de hand, door rood licht fietsen en fietsverlichting.

Na een half jaar evalueren we de aanpak en bekijken we of de pilot uitgebreid kan worden, bijvoorbeeld met het handhaven op andere verkeersovertredingen. De wens van de gemeenteraad is om voor deze pilot de handhavingstaken ook naar gemotoriseerd verkeer uit te breiden, omdat daarvan overlast wordt ervaren. Dit is voor de gemeente daarom een belangrijk punt van aandacht bij het uitwerken van de volgende fase van de pilot voor zowel de werkgroep als de Verkeersdriehoek.

We zetten nu ook het flexteam in om maatschappelijke onrust tegen te gaan. Dit doen we in de wijken waar dat het hardst nodig is.

Eerder werd het flexteam ingezet op High Impact Crime. Deze werkwijze is succesvol gebleken: de afgelopen jaren is de omvang van het aantal woninginbraken, autokraken, fietsendiefstallen en vernielingen aanmerkelijk afgenomen.

Tegelijkertijd is er sprake van een toenemend aantal incidenten met maatschappelijke onrust tot gevolg. Dit is aanleiding om de insteek en werkwijze van het flexteam te verbreden. Dit doen we door het team in te zetten in de wijken waar dat het hardst nodig is. Dit kan (potentiële) maatschappelijke onrust zijn, maar ook High Impact Crime Elke 2 weken bepalen we in welke wijk het flexteam wordt ingezet. Dit gebeurt op basis van cijfers van incidenten en informatie van politie of collega’s.

We zetten meer in op het tegengaan van ondermijnende criminaliteit door controles en gezamenlijke acties met de politie en andere organisaties.

In de Voorjaarsnota 2020 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit. In 2021 intensiveren we de aanpak op ondermijning aan de hand van controles en acties. De aanpak heeft tot doel om netwerken van ondermijnende criminaliteit te verstoren, het beëindigen van illegale situaties en verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de wijken. Hierbij werken we intern en extern nauw samen met partners, zoals de politie en Belastingdienst.

We handhaven op de corona-maatregelen vanwege het coronavirus.

De rijksoverheid neemt voortdurend maatregelen om de besmetting met het coronavirus tegen te gaan. Het handhaven op de coronamaatregelen heeft in 2020 hoge prioriteit gekregen. De verwachting is dat we in 2021 nog steeds te maken hebben met het coronavirus. De handhaving op de coronamaatregelen krijgt voorrang. Dit heeft als gevolg dat andere onderwerpen minder prioriteit krijgen of uitgesteld worden.

We handhaven op lachgas in 4 gebieden waar een verbod geldt.

Bewoners ervaren het gebruik van lachgas en de overlast die dit geeft als een groot probleem: lawaai van jongeren als ze high zijn, het sissen van de flessen om ballonnen te vullen en het achterlaten van afval. Ook geven gebruikers bewoners regelmatig een onveilig gevoel.

Het ministerie heeft als voornemen om lachgas op de Opiumlijst II te plaatsen, vermoedelijk in het eerste kwartaal van 2021. In afwachting hiervan, is sinds 15 februari 2020 een mogelijkheid opgenomen in de Algemene plaatselijke verordening (APV) om te handhaven op gebruik en bezit van lachgas in 4 gebieden. In december 2020 zijn deze gebieden uitgebreid naar 4 gehele wijken: Overvecht, Noordwest, West en Zuidwest. We houden toezicht en treden handhavend op in deze 4 wijken om de overlast terug te dringen.

We zetten extra handhavers in om overlast en criminaliteit door het coronavirus te voorkomen.

De huidige coronamaatregelen zorgen ervoor dat live contacten beperkt zijn. Vroege signalering en het treffen van preventieve maatregelen is hierdoor moeilijker. De jongerenproblematiek en de georganiseerde criminaliteit blijft hierdoor langer onzichtbaar. Door meer aanwezig en zichtbaar te zijn in de kwetsbare buurten en wijken wordt dit gedeeltelijk opgelost.

We investeren actief in het contact met kwetsbare personen, ex-gedetineerden en risicojongeren. Om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan, verstevigen we onze informatiepositie, willen we de bewustwording over criminaliteit en de meldingsbereidheid in wijken vergroten. Er is in het maatregelenpakket (corona) budget vrijgemaakt om hiervoor extra boa’s in te zetten.

Leefbare openbare ruimte

We intensiveren de controles om schade door zware voertuigen in de historische binnenstad te voorkomen.

Op een aantal locaties in de historische binnenstad geldt een aslastbeperking. Dat betekent dat te zware voertuigen daar niet mogen rijden. Zo willen we voorkomen dat er schade ontstaat aan historische bruggen, werfkelders en gebouwen. Dagelijks treden we hier handhavend tegen op.

Ondanks deze inzet ervaren bewoners een grote mate van overlast van te zware voertuigen. We intensiveren in 2020 en 2021 de aslastcontroles. Daarnaast onderzoeken we op welke manier we de beschikbare capaciteit nog effectiever kunnen inzetten, bijvoorbeeld door het organiseren van grootschalige handhavingsacties.

We zetten handhavers in op locaties, dagen en tijden waar de overlast door afval het grootst is.

Vanwege de transitie van afval naar grondstof verandert het afval inzamelsysteem. Utrecht introduceert Het Nieuwe Inzamelen. Daarmee verdwijnen de zakken voor restafval uit het straatbeeld. Er komen ondergrondse containers voor terug.

Hiermee verandert ook het handhavingsvraagstuk. We verwachten minder overlast door vuilniszakken, maar juist meer bijplaatsingen bij ondergrondse containers, omdat we meer ondergrondse containers in de stad krijgen. We brengen in kaart op welke locaties, dagen en tijden er overlast is van bijplaatsingen. Dit doen we door het analyseren van data, zoals bewonersmeldingen. Op basis van deze analyse zetten we handhavers gerichter en effectiever in.

Handhavingsverslag

Het handhavingsverslag geeft een overzicht van de belangrijkste resultaten van toezicht en handhaving. In 2020 handelde de gemeente ruim 22.000 meldingen van Utrechters over de openbare ruimte af, van verkeerd aangeboden afval tot parkeeroverlast. Utrechters melden het meest over:

  1. verkeerd aangeboden afval
  2. parkeeroverlast
  3. het niet naleven van de coronamaatregelen, zoals 1,5 meter afstand en groepsvorming
  4. overlast door gestalde (brom)fietsen
  5. wrakken van auto’s of andere voertuigen  

Een aantal resultaten van toezicht en handhaving in 2020. We: 

  • handhaafden de coronamaatregelen, zoals 1,5 meter afstand, groepsgrootte en alcoholverbod
  • handelden 6.200 overlastmeldingen over geluid, buren of bouw af
  • controleerden 1500 bouwplaatsen
  • gingen bij 1.000 bedrijven langs voor een milieu- of energiecontrole
  • hielpen 150 horecabedrijven bij het uitbreiden van hun terras
  • leverden 125 keer ondersteuning bij demonstraties

Bekijk alle cijfers in het handhavingsverslag 2020 (pdf, online.ibabs.eu)

Hulp en contact Veiligheid

Telefoon

14 030

Overlast melden?

Doe een melding

Spoed?

Bel de politie via 112