Verslag en advies van de verkenner

Beste inwoners,

Op 23 maart schreef ik u een brief over mijn opdracht als verkenner. Inmiddels is mijn advies klaar en heb ik een verslag geschreven over mijn bevindingen. Daarover gaat deze brief. Ik deel mijn inzichten met u en mijn advies over de in mijn ogen meest passende samenwerking voor de komende vier jaar.

Wat heb ik gedaan?

De afgelopen tijd heb ik op verzoek van de gemeenteraad onderzocht welke samenwerkingen tussen fracties in de raad kansrijk zijn, zodat er een stabiel college gevormd kan worden voor de komende jaren. Hiervoor heb ik gesprekken gevoerd met alle fracties die dat wensten. Ik heb hen gevraagd mij inzicht te geven in hun visie op de politieke samenwerking voor de komende jaren, de voor hen belangrijke inhoudelijke thema’s en hoe zij aankijken tegen het maken van financiële keuzes. Het waren prettige gesprekken waarin ik waardevolle inzichten heb opgedaan over de wensen, zorgen, kansen en uitdagingen die de raadsleden voor de gemeente zien in de komende jaren.  

Wat kwam er ter sprake tijdens de gesprekken?

Alle fracties zijn zeer betrokken en begaan met het welzijn van de inwoners van Utrecht, Vleuten, De Meern en Haarzuilens. Zij hebben hun eigen, duidelijke politieke visie voor deze gemeente, maar delen ook veel inzichten met elkaar. Zo hebben zij zichzelf ook als doel gesteld om in hun raadswerk recht te doen aan de veelkleurigheid van mensen, buurten en politieke voorkeuren die de gemeente Utrecht rijk is. Die veelkleurigheid moet naar mijn mening een plek krijgen in het debat in de raad. Mijn gesprekspartners gaven mij dit ook mee als aandachtspunt voor de samenwerking waarover ik mag adviseren.  

Verder heb ik het met alle fracties gehad over de mogelijke samenwerkingen. Vrijwel alle partijen vinden het logisch dat D66 en GroenLinks-PvdA samen de kern van een samenwerking vormen. Zij hebben samen immers al een meerderheid van zetels. Veruit de meeste fracties gaven de voorkeur aan een bredere coalitie, waarbij er meer dan twee partijen deelnemen aan een meerderheidscoalitie. Dan heeft de coalitie voldoende zetels en doet de samenwerking recht aan de eerder beschreven veelkleurigheid in de raad.  

Wat is mijn advies?

Op basis van de gesprekken stel ik daarom een meerderheidscoalitie voor van de fracties GroenLinks-PvdA, D66, CDA en Partij voor de Dieren. Daar heb ik verschillende redenen voor:  

• In deze coalitie is de keuze voor een progressieve politieke koers uit de verkiezingsuitslag te herkennen en wordt tegelijkertijd recht gedaan aan de veelkleurigheid die de gemeente Utrecht kenmerkt.  
• Dit is een coalitie met een stevige basis van 28 zetels om de financiële uitdagingen van de komende vier jaar tegemoet te treden in deze onzekere tijden.  

Ondanks politieke verschillen die er logischerwijs zijn tussen deze partijen, heb ik er veel vertrouwen in dat deze partijen de verschillen kunnen en willen overbruggen en samen een stabiele coalitie zullen vormen. Naast een goede samenwerking tussen deze vier fracties, adviseer ik ook dat deze coalitie een hand uitsteekt naar de oppositie om ook met hen samen keuzes te maken.

En nu?

In het verslag dat ik heb geschreven staat nog meer informatie over de verkenningsfase. Dit verslag is openbaar en kunt u lezen op de website van de gemeente. Ik licht dit verslag verder toe aan de gemeenteraad tijdens een openbare raadsvergadering op woensdag 8 april, om 19:30. U bent als inwoner van harte welkom om hierbij te zijn op de publieke tribune van de raadszaal in het stadhuis (Stadhuisbrug 1, Utrecht). Ook kunt u deze vergadering volgen via onze livestream of terugkijken. Die vindt u vanaf woensdagavond op deze website.  

Nu de verkenningsfase voorbij is, start de formatiefase. Dat betekent dat de vier politieke partijen uit mijn advies met elkaar gaan spreken over de inhoud van de plannen voor de komende vier jaar. Zij gaan onderhandelen om tot een akkoord te komen. Mocht u hierover iets met de onderhandelende fracties willen delen: dan kunt u dat met hen delen via het mailadres coalitievorming2026@utrecht.nl.  

Met vriendelijke groet,

Lilianne Ploumen

Over de verkenner

Lilianne Ploumen (1962, Maastricht) heeft een lange staat van dienst voor de publieke zaak. Eerst bij organisaties die zich inzetten voor internationale solidariteit en daarna in de Haagse politiek. Ze werkt nu als mensenrechtenjurist. Met die brede ervaring en maatschappelijk betrokkenheid heeft ze op bevlogen wijze vormgegeven aan haar rol als verkenner voor gemeente Utrecht.