Winnaars ontwerpwedstrijd elektriciteitshuisjes bekend

Utrecht groeit en verduurzaamt en we hebben last van netcongestie. Dat betekent dat de komende jaren meer elektriciteitshuisjes nodig zijn om iedereen van voldoende stroom te voorzien. In de Binnenstad is plaatsing in de openbare ruimte soms noodzakelijk. De huidige standaardmodellen laten zich echter moeilijk inpassen in de historische en beeldbepalende omgeving.

De ontwerpwedstrijd
Architectuurcentrum AORTA, Gemeente Utrecht en netbeheerder Stedin daagden ontwerpers uit om een uitvoerbaar, duurzaam en contextueel ontwerp te maken voor een buitenschil voor elektriciteitshuisjes, rekening houdend met de ontwerp- en veiligheidseisen van Stedin. Utrecht wil hiermee een voorbeeld stellen: een stad die experimenteert, vernieuwt en anderen inspireert. De schetsontwerpen worden verder uitgewerkt tot een definitief en technisch uitvoerbaar ontwerp. Het kan zijn dat ze er uiteindelijk nog wat anders uitzien dan op de beelden naar aanleiding van technische eisen of specifieke locaties.  Eerder riepen AORTA en de gemeente Utrecht stadsgenoten op om hun ideeën voor een creatieve ‘jas’ in te sturen als inspiratie voor de wedstrijd. Daaruit bleek een grote behoefte aan een eigen, herkenbare Utrechtse identiteit en een behoefte aan plekken die méér kunnen betekenen voor de stad en de buurt.

Wethouder Julia Kleinrensink (Energie en Netcongestie): “Prachtig hoe deze ontwerpers letterlijk van de nood een deugd maken. We moeten de komende jaren veel nieuwe transformatorhuisjes plaatsen voor een betrouwbaar stroomnet. Maar we willen wel dat onze openbare ruimte aantrekkelijk blijft. Met deze creatieve oplossingen voegen we echt iets positiefs toe aan het Utrechtse straatbeeld. En we beperken de verfraaiing van de trafohuisjes niet tot de binnenstad. Ook voor daarbuiten maken we geld vrij om ze op te fleuren, bijvoorbeeld door omringend groen of met kunst.” 

De winnaars
De jury bestond uit Bas van den Berg, Manager AM Beleid & Technische Innovatie bij Stedin, Esther Vlaswinkel, Commissie Omgevingskwaliteit Utrecht en partner bij SVP Architectuur en Stedenbouw, Rozemarijn Doornewaard, Afdelingshoofd Energietransitie bij gemeente Utrecht en Willem Hoebink,  Adviescommissie beeldende kunst en vormgeving (ABKV) en architect en beeldend kunstenaar.

Uiteindelijk waardeerde de jury de inzendingen die vorm, functie en uitvoerbaarheid het beste bij elkaar brachten: ‘De één als uniek object op een toegespitste locatie, de ander juist in veelvoud en op allerlei verschillende plekken; en de drie winnaars samen als een set kunstwerken in de openbare ruimte die de energietransitie een sprekend Utrechts gezicht geven.’  De jury koos voor drie winnende ontwerpen:

elektriciteitshofjes — atelier elswijk 

Beeld: ‘Elektriciteitshofje’: Wietse Elswijk, Atelier Elswijk

Elektriciteitshofjes voegt romantische tuintjes met klimplanten toe aan het straatbeeld, maar kan ook worden uitgevoerd zonder groen. Het ontwerp refereert aan de begroeide boogvormen die je vindt in historische tuinen, maar is opgebouwd uit eenvoudig, hedendaags hekwerk. Elk Elektriciteitshofje is flexibel qua vorm: dankzij elementen als torens, boogjes of een arcade is het ontwerp aanpasbaar aan verschillende locaties.

E-NT — Ardor—Studio / Michiel Hilbrink

Beeld: ‘E-NT’: Michiel Hilbrink, ardor—studio

E-NT is gemaakt door een ontwerper die eerder als kunstenaar werkte. Het ontwerp is dan ook een kunstwerkje, bekleed in herbruikbare zinken plaatjes die verwijzen naar historische daken. Dankzij een knik in de gevel lijkt het te zweven boven de grond. Het bankje heeft een geïntegreerd oplaadstation voor mobiele telefoons, zodat het uitnodigt om te gaan zitten voor een praatje. E-NT past op bijzondere locaties met een historisch karakter. 

Raamwerk — npk design

Beeld: ‘Raamwerk’: Simon Akkaya, npk | strategic product innovation

Raamwerk bestaat uit een houten geraamte waaraan allerlei functies kunnen worden toegevoegd. Denk aan bankjes, een ruilbieb, groen of buurtkunst. Omwonenden kunnen via participatie meedenken over de precieze invulling. Het ontwerp is eenvoudig, duurzaam en de kleur van het hout kan naar wens worden aangepast. Daardoor past het op allerlei verschillende plekken in de stad.

Beoordelingscriteria
De jury beoordeelde de inzendingen op zes criteria die samen bepalen of een ontwerp voor de buitenschil ruimtelijk, technisch en toekomstbestendig overtuigt:
– Ruimtelijke en esthetische kwaliteit
– Aanvullende functie en/of betekenis voor de stad
– Innovatie en originaliteit
– Duurzaamheid en circulariteit
– Locatie specifieke toepasbaarheid
– Onderhoud en veiligheid

Wanneer zijn de nieuwe ontwerpen in het straatbeeld in Utrecht te zien?
Nu de winnaars bekend zijn, worden de schetsontwerpen verder uitgewerkt tot een definitief en technisch uitvoerbaar ontwerp. Het kan zijn dat ze er uiteindelijk nog wat anders uitzien dan op de beelden naar aanleiding van technische eisen of specifieke locaties. Van 2027 tot 2030 worden de huisjes geplaatst op nader te bepalen plekken in de stad.

Juryrapport
Lees hier het Juryrapport Wedstrijd Elektriciteitshuisjes

De komende 15 jaar komen er in Utrecht zo’n 1.000 elektriciteitshuisjes bij, verspreid over de hele stad. Meer informatie daarover is hier te lezen.