Gezonde leefomgeving Luchtkwaliteit

Gezonde lucht is belangrijk voor de gezondheid van de inwoners. Er is steeds meer bewijs dat vervuilde lucht kan leiden tot long- en hartklachten, en uiteindelijk ook tot vroegtijdig overlijden. Vervuilde lucht bevat fijn stof, zoals roetdeeltjes, en stikstofoxides, die zorgen voor chronische ziekten. Daarom nemen we al een aantal jaar maatregelen om de lucht in de stad gezonder te maken. 

Luchtkwaliteit en gezondheid

Luchtvervuiling levert een belangrijke bijdrage aan ziekte en (vroegtijdige) sterfte. Landelijk leidt het tot bijna 11.000 sterfgevallen per jaar (bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu).

Luchtvervuiling draagt bij aan onder andere:

  • luchtwegklachten, zoals hoesten, piepen en kortademigheid
  • oogklachten, geïrriteerde of geprikkelde ogen
  • hart- en vaatziekten
  • longkanker
  • vroegtijdige sterfte

Extra gevoelig zijn kinderen, ouderen en mensen met hart- en vaatziekten of longaandoeningen.

Wat doet de gemeente?

Minder uitlaatgassen

Het verkeer is de belangrijkste oorzaak van luchtvervuiling. De gemeente heeft daarom verschillende actieplannen gemaakt om de lucht in Utrecht gezonder te maken. Dit doet Utrecht al:

  • Er mogen geen vervuilende dieselauto’s en -vrachtwagens in de milieuzone. De milieuzone is op 1 april 2021 strenger geworden voor personen- en bestelauto’s. De milieuzone voor vrachtwagens maken we strenger op 1 januari 2022.
  • We zorgen dat er meer schonere vervoersmiddelen komen, zoals elektrische auto’s, e-scooters, taxi’s, schonere vrachtwagens en elektrische bussen.
  • We laten auto- en vrachtverkeer zo veel mogelijk buiten de stad om rijden en leiden ze via de beste routes de stad in en uit.
  • We moedigen inwoners en bezoekers aan om vaker te gaan lopen, te fietsen, of het openbaar vervoer te nemen.
  • We vragen ondernemers om praktischer en schoner goederenvervoer in de (binnen)stad te gebruiken.
  • We werken eraan om boten voor recreatie schoner te maken en te zorgen dat bij het bouwen alles schoner wordt.
  • Vanaf 2022 moeten mobiele (bouw)werktuigen in Utrecht voldoen aan emissieklasse Fase IV of emissieloos zijn. Deze werktuigen zijn bijvoorbeeld graafmachines en hijskranen. Ook werken we samen met de bouwsector om stationair draaien van bouwmachines te verminderen.
  • We gaan snorfietsers op veel plekken op de rijbaan laten rijden. Fietsers hebben dan minder last van uitlaatgassen. Op dit moment rijden snorfietsers nog overal op het fietspad. Na de zomer van 2021 gaat dat veranderen. Snorfietsen (met een blauw kenteken) mogen vanaf dat moment in Utrecht op veel plekken niet meer op het fietspad rijden, maar op de rijbaan. Voor brommers is dit al zo. Deze maatregel verbetert ook de doorstroming en de verkeersveiligheid op het fietspad. Lees meer over snorfiets naar de rijbaan.

Luchtvervuiling van buiten de stad

We nemen zelf maatregelen, maar we bespreken ook het belang van gezonde lucht met de landelijke en Europese overheid. We moeten samen actie ondernemen: veel luchtverontreiniging komt van buiten de stad, zoals het verkeer op de snelwegen, de industrie en de veehouderij.

Bouwen voor kwetsbare groepen

In Utrecht bouwen we langs drukke wegen geen nieuwe voorzieningen voor groepen die extra gevoelig zijn voor luchtverontreiniging. Bij plannen voor de inrichting van de stad kijken experts van onze afdeling Volksgezondheid mee. Zij letten bijvoorbeeld op dat er voldoende afstand blijft tussen drukke wegen en woningen, scholen, kinderopvanglocaties, bejaardenhuizen, verpleeghuizen en ziekenhuizen.

Bij gebouwen voor gevoelige groepen heeft de gemeente de volgende regels:

  • afstand tot snelwegen: 300 meter
  • afstand tot andere drukke wegen: 50 meter, behalve als er een andere bebouwing tussen staat (als afscherming)

Dit advies is gebaseerd op de GGD-richtlijn luchtkwaliteit.

Monitoren van luchtkwaliteit

We meten en berekenen de luchtkwaliteit. Zo komen we erachter hoe we deze kunnen verbeteren.

Hoe schoon is de lucht?

    Wat kunt u zelf doen?

    Als inwoners van Utrecht kunt u ook helpen om de lucht in Utrecht schoner te maken. U kunt bijvoorbeeld:

    • vaker lopen, de fiets te pakken of het openbaar vervoer te nemen, in plaats van de auto
    • voor elektrisch rijden kiezen
    • zo veel mogelijk buiten de spits reizen
    • niet onnodig met de auto door de stad rijden, maar buitenom over de snelweg (de ring)
    • een auto delen met familie, vrienden of mensen in de buurt
    • uw autobanden ongeveer elke 3 maanden oppompen
    • zo min mogelijk hout stoken in (buiten)kachels of open haard

    Banden oppompen

    Als uw banden op spanning zijn is er minder uitstoot van CO2, stikstofoxiden en fijnstof. En u bespaart brandstof. U kunt uw banden gratis oppompen bij de bandenpompen. Deze staan bij de ingang van de afvalscheidingsstations. De 3 bandenpompen zijn tussen 2015 en 2021 al bijna 50.000 keer gebruikt. De resultaten:

    • brandstofbesparing: 47.440 liter
    • CO2-besparing: 979 ton
    • voorkomen bandenslijtage: 3.592 banden
    • totale kostenbesparing: € 1.042.875

    Deze cijfers zijn bijgehouden door Band op Spanning. Zij leveren de bandenpompen.  

    Houtstook

    Een houtvuur of (pellet)kachel brengt schadelijke stoffen in de lucht. Zeker bij mist en windstil weer blijft de rook lang om het huis en in de buurt hangen. Dat is voor niemand gezond en kinderen, ouderen en mensen met problemen aan hun luchtwegen hebben er extra last van.

    Als u stookt: gebruik dan alleen schoon en droog hout. Lees voor meer informatie over hout stoken en de gezondheid van uzelf en uw omgeving de website van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal.

    Het RIVM adviseert om helemaal geen hout te stoken als er een stookalert geldt. Wilt u bij een stookalert een bericht via e-mail krijgen? Meld u dan aan voor het stookalert. En als er geen stookalert geldt? Bekijk dan de stookwijzer. Zo weet u wanneer en waarom het vuur beter uit kan blijven.

    Als u last heeft van houtrook, dan kunt u het beste met uw buren in gesprek gaan en vertellen dat u last heeft van de rook. Heel vaak zijn de mensen die hout stoken zich niet bewust van de overlast van de rook. Door erover te praten wordt het makkelijker om samen een oplossing te bedenken. U vindt tips voor het gesprek op problemenmetjeburen.nl. Als u er samen niet uitkomt, dan kunt u terecht bij buurtbemiddeling. Buurtbemiddeling helpt mensen om burenruzies op te lossen. U hoeft hiervoor niets te betalen. Het is er voor alle inwoners van de stad Utrecht, die ruzie hebben of dreigen te krijgen.

    Verder willen we u vragen om uw ervaringen en signalen aan ons door te geven, zodat de gemeente een steeds beter beeld krijgt van hoeveel inwoners overlast ervaren en hoe groot de overlast is.

    Luchtkwaliteit - Hoe Harry zijn hout stookt

    Hulp en contact Luchtkwaliteit

    Telefoon

    14 030

    E-mail

    utrechtselucht@utrecht.nl