Kunst en cultuur Ervaringen uit de sector: 5 vragen aan

In deze rubriek laten we mensen aan het woord van Utrechtse culturele instellingen, verenigingen, projecten en makers. Ze hebben een bepaalde relatie met de gemeente Utrecht. Bijvoorbeeld een subsidierelatie of een samenwerking.

5 vragen aan Shaked Franke – coördinator Nachtoverleg Utrecht

Shaked Franke is coördinator van het Nachtoverleg in Utrecht. Daarnaast is ze als freelancer in de culturele sector onder andere betrokken bij Dekmantel. Wij vroegen haar hoe het gaat met haar, de nachtsector en het culturele nachtleven en naar haar verwachtingen. Volgens Franke is het Nachtoverleg na het sterke protest 'De Nacht Staat Op' heel krachtig geworden en weten clubs en nachtcafés in Utrecht elkaar steeds beter te vinden.

Hoe gaat het met je en met het Nachtoverleg?

Het gaat goed met mij, dankje! Na een pittige 2 jaar en een hele pittige laatste lockdown ben ik blij dat ik energie kan halen uit de dingen die voor mij belangrijk zijn: waaronder het nachtleven. Het Nachtoverleg gaat goed! Nadat ik de functie heb overgenomen van Vera Vaessen hield ik me eerst druk bezig met de kennismaking van alle belangrijke partijen. De meeste mensen weten inmiddels wie ik ben en dat betekent dat het tijd is om te bouwen aan het Utrechts Nachtleven. Na het sterke protest 'De Nacht Staat Op', is het Nachtoverleg naar mijn idee heel krachtig geworden, ook voor buitenstaanders. Waar we van onszelf overtuigd waren heb ik het idee dat het protest ontzettend heeft bijgedragen aan de geloofwaardigheid en zichtbaarheid van het Nachtoverleg. Organisaties, individuen en belangrijke instanties weten het Nachtoverleg beter te vinden, daar ben ik erg blij.

Wat zijn je verwachtingen voor het nachtleven de komende tijd nu alles weer open mag?

De verwachting is, en dat zien we ook wel gebeuren, dat er veel mensen kennismaken met nachtcultuur. We moeten ons niet vergissen in het aantal mensen (met name jongeren) die nog nooit uit zijn geweest en dat dus nu ontdekken. Fijn daaraan is dat deze mensen ontzettend veel energie geven aan de clubnachten. De extase op de dansvloer is niet alleen te zien maar ook echt te voelen ook al sta je op afstand. Dat is leuk. Ik denk dat ik in lange tijd niet zóveel geluk heb gevoeld. Daarnaast ben ik echt heel blij om te zien dat er, ondanks de sluiting, ruimte is voor de DJ’s die voor COVID-19 op het punt van doorbreken stonden. We zijn weer echt de eerste stappen aan het zetten voor een gezondere sector.

Heeft de tijd van beperkingen wat betreft cultuur maken en vertonen jou een nieuw inzicht of bijzondere ervaring gebracht?

Ik ben vooral gaan zien dat (nacht)cultuur essentieel is voor heel veel mensen hun geluk. (Nacht)cultuur verbindt en draagt bij aan het maken van nieuwe contacten, nieuwe ervaringen en die zijn belangrijk voor ontwikkeling en geluk. In tijden van de beperkingen dacht ik vaak terug aan mijn eigen studententijd en hoe het uitgaan mij heeft gevormd als een zeer sociaal, nieuwsgierig en bewust mens, dat gun ik iedereen. Ik had het ook echt gemist. Wanneer ik alleen naar een club ga en daar mensen tegenkom of ontmoet, voel ik mij het fijnste. Dat is ook waarom ik zo ontzettend dankbaar ben voor deze functie en het belang daarvan ook inzie. Ik kan dat wat ik zo mooi vind nóg mooier en beter maken samen met hen die hetzelfde vinden. Soms hoort daar ook bij dat je mensen moet overtuigen van de schoonheid van de nacht.

Wat zijn ontwikkelingen of samenwerkingen die je veelbelovend vindt?

De komst van Het Punt vind ik hoopvol voor de niche waar wij in zitten. De weg naar nieuwe ruimtes maar ook subsidies is voor veel mensen vrij onoverzichtelijk en voelt onhaalbaar. Het Punt biedt precies daar hun hulp aan. Dat maakt voor veel mensen zonder kapitaal of kennis over subsidies het verschil in de stap naar professionalisering. Daarnaast zie ik in de Utrechtse nachtcultuur veel communities ontstaan vanuit een gedeelde passie. Deze communities groeien uit tot serieuze organisaties met eigen feesten, programmering en locaties. Ik ken weinig sectoren waarin intrinsieke motivatie zo hoog en krachtig is. Dat gaat de leefbaarheid van stad goed doen.

Waar verheug je je op?

Eerlijk, ik verheug mij elk weekend wel op een feest of line-up. Ik ben wat betreft cultuur echt een alleseter en zoals ik eerder al benoemde vind ik zelf verdwalen tussen de clubavonden het allerfijnst. Kiezen vind ik dan ook moeilijk, maar als ik in mijn agenda kijk dan staan Orbit Festival, Weerd in EKKO en het event in WAS van april er met koeienletters in. En een tip: als ik het niet meer weet ben ik te vinden in Nar Café der Kunsten, daar zit je ook altijd goed.

Meer weten over Shaked/Nachtoverleg Utrecht? Stuur een e-mail naar nachtoverlegutrecht@gmail.com


5 vragen aan SPRING

SPRING presenteert jaarlijks 2 internationale podiumkunstfestivals in Utrecht. SPRING Performing Arts Festival en Spring in Autumn. SPRING is een pleidooi voor kunst die eigentijdse vormen zoekt om eigentijdse vragen te stellen, voor kunst die niet wil pleasen maar die durft, rauw en prachtig is. 5 vragen aan Grzegorz Reske, artistiek directeur.

SPRING schuwt het experiment niet en gaat op zoek naar nieuwe vormen om een adequate reactie te geven op nieuwe problemen. Het publiek wordt verleid, uitgedaagd, veroverd en geconfronteerd. SPRING vindt plaats van 12 t/m 21 mei op diverse locaties in Utrecht.

Hoe gaat het met je en met het Spring Performing Arts Festival?

De voorbereidingen voor de komende editie zijn in volle gang! We zijn blij dat we weer artiesten van over de hele wereld kunnen ontvangen en dat we ons publiek een volledige festivalervaring kunnen bieden. We komen terug met een breed scala aan performances en installaties die verspreid over de stad zullen plaatsvinden. Er zullen bijeenkomsten, presentaties, discussies en feesten zijn. SPRING is niet alleen een programma van eenmalige evenementen, maar 1 groot evenement dat je niet mag missen in de stad. En niet te vergeten, dit is mijn 1e editie en mijn eerste kans om het Utrechts publiek te ontmoeten. Ik heb er zin in!

Wat zijn je verwachtingen voor SPRING Performing Arts Festival?

Ik hoop dat we niet alleen kunnen terugkeren naar wat al kenmerkend was voor SPRING: een festival als een plek om samen te komen, als plaats waar kunstenaars en publiek elkaar ontmoeten, niet alleen voor een bepaald evenement, maar ook nieuwsgierigheid uit te wisselen en te vieren dat we samen zijn. Ik geloof dat we het nog een stap verder kunnen brengen. Na de ervaring van de afgelopen 2 coronajaren, willen we het nog zinvoller kunnen maken voor iedereen, elkaar kunnen leren kennen en met elkaar kunnen zijn.

Heeft de tijd van beperkingen wat betreft cultuur maken en vertonen jou een nieuw inzicht of bijzondere ervaring gebracht?

Kijkend naar de podiumkunsten kan men tegenstrijdige gedachten hebben, na die 2 jaar. In die tijd beseften we hoe belangrijk het live-aspect van podiumkunsten is - zowel voor het publiek om de live aanwezigheid van makers te ervaren, als voor kunstenaars. We hebben dat altijd op een bepaalde manier gekoesterd, maar alleen het gedwongen gebrek aan die mogelijkheden liet zien wat het werkelijk betekent om je kunst te weerspiegelen in live aanwezigheid van publiek. Tegelijkertijd hebben de afgelopen 2 jaar veel kunstenaars hard gewerkt aan nieuwe modellen van live kunst - waarbij de aanwezigheid van de maker vaak verder gaat dan de fysieke aanwezigheid in de ruimte. Ik denk dat we beide vormen moeten faciliteren: ruimte maken voor live ontmoetingen, maar ook nieuwe modellen ontwikkelen die de mogelijkheid bieden om met elkaar in contact te blijven ondanks verschillende beperkingen.

Wat zijn ontwikkelingen of samenwerkingen die je veelbelovend vindt?

De afgelopen 2 jaar hebben veel obstakels opgeworpen. Tegelijkertijd zijn er ook nieuwe kansen ontstaan en hebben we de realiteit vanuit een ander, misschien voorzichtiger perspectief kunnen bekijken. Tot op welke hoogte zullen de nieuwe vormen van digitale samenwerking ons in staat stellen verbonden te blijven met internationale artiesten zonder te reizen en daarmee het klimaat verder in gevaar te brengen? In hoeverre zullen wij programmeurs, die jarenlang uitgebreid de wereld rondtrokken, de diversiteit en rijkdom van de directe omgeving, de veelzijdigheid en charme van de buurt, herontdekken? En hoe zullen we opnieuw leren om beide blikken te combineren – die in de verte en die van dichtbij? Ik zie de verschuiving van globalisering naar 'glokalisering'. Het is spannend om te zien hoe dit evolueert en wat voor nieuwe esthetiek en samenwerkingsmodellen het kan brengen. Ik hoop dat SPRING 1 van de promotors van deze nieuwe tendensen zal blijven.

Waar verheug je je op?

Ik kan niet wachten tot het festival begint. Om artiesten te verwelkomen, om mee te doen met het publiek. Ik ben zelf pas een paar maanden geleden naar Utrecht verhuisd. Dit zal de 1e keer zijn dat ik als gastheer optreed, maar het is ook een geweldige kans om meer te leren over onze lokale gemeenschap en manieren te vinden om me ermee te verbinden. Vanaf het 1e moment wist ik dat Utrecht de ideale grootte, sfeer en het stedelijk landschap heeft om festivalstad te zijn. Nu ga ik samen met al mijn collega's in het team proberen om dat nog een keer te bewijzen!


5 vragen aan Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht (IKFU)

Het IKFU werd in 2003 opgericht door violist Janine Jansen en Muziekcentrum Vredenburg. Het is inmiddels een van de beeldbepalende, internationaal georiënteerde muziekfestivals van Utrecht. Het festival krijgt een meerjarige cultuurnotasubsidie. Tussen kerst en oud en nieuw is Tivoli Vredenburg de thuisbasis voor het festival. Daarnaast zijn er dan veel concerten op andere locaties in de stad. 5 vragen aan Janneke Slokkers, sinds najaar 2021 directeur van het IKFU.

Hoe gaat het met je en met het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht?

Het gaat goed met het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht! Ondanks twee fikse tegenslagen uiteraard, we hebben zowel in 2020 als in 2021 een week van tevoren het hele festival moeten annuleren vanwege de lockdowns. Maar het is desondanks toch gelukt om zowel online als in juli 2021 concerten te verzorgen, dus we zijn als festival toch doorgegaan en hebben vooral gekeken naar wat er nog wél mogelijk was. Voor mij als kersverse directeur was het nogal schakelen. En ik vind het vooral jammer dat ik geen echt festival mee heb kunnen maken waar ik van had kunnen leren.

Wat zijn je verwachtingen voor het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht?

Ondanks dat we dus 2 achtereenvolgende jaren kort van tevoren de stekker eruit hebben moeten halen, blijven we vasthouden aan onze vertrouwde periode tussen kerst en oud en nieuw. We hebben er vertrouwen in dat de pandemie niet meer voor nieuwe, zware lockdowns zal zorgen. Mocht het onverhoopt toch weer misgaan vanwege de komst van een nieuwe variant, dan weet ik zeker dat we weer de flexibiliteit op kunnen brengen om met aanpassingen alsnog de mooiste kamermuziek te kunnen laten horen. En ik verwacht deze editie te gaan leren van wat er wel en wat er minder goed werkt, zodat ik het festival verder kan aanscherpen en verfijnen naar de toekomst toe.

Heeft de tijd van beperkingen wat betreft cultuur maken en vertonen jou een nieuw inzicht of bijzondere ervaring gebracht?

De pandemie was voor mij een aaneenschakeling van bijzondere ervaringen en inzichten. Wat ik vooral heel erg mooi en bijzonder heb gevonden is de bereidheid van collega’s in de sector om te kijken hoe ze kunnen helpen om concerten wél door te kunnen laten gaan. Het gevoel van saamhorigheid, omdat je allemaal in hetzelfde schuitje zit wereldwijd, vond ik vaak erg mooi om te ervaren. Tegelijkertijd was er uiteraard ook het gevoel van machteloosheid en onzekerheid wat we niet eerder zo hebben meegemaakt. En waar je voorheen vaak jaren voorbereiding voor nodig hebt, kon nu soms in een week worden geregeld, dat vond ik wel verfrissend.

Wat zijn ontwikkelingen of samenwerkingen die je veelbelovend vindt?

Waar ik zelf erg blij van wordt, is dat de muzieksector steeds minder binnen genres gaat opereren. De huidige generatie muzikanten kijkt veel meer naar welke klanken en muziek ze over willen brengen, zonder dat het in het hokje jazz, wereldmuziek, pop of klassiek moet passen. Ik merk dat ook steeds meer muzikanten ‘maker’ worden in plaats van alleen ‘uitvoerend musicus’, wat tot hele spannende projecten leidt. Intrinsiek gemotiveerde crossovers in plaats van bedachte crossovers om nieuw publiek te vinden. Je merkt dat het (jongere) publiek hier weldegelijk in geïnteresseerd is, als het maar oprechte muziek is die vanuit het hart wordt gemaakt en gespeeld.

Waar verheug je je op?

Ik verheug me op een seizoen 22-23 zonder restricties en uiteraard mijn eerste volledige festival en de leuke en fijne samenwerking met Janine Jansen. Tegelijkertijd verheug ik me het allermeest op een snel einde van de verschrikkelijke oorlogssituatie in Oekraïne en de bedreigingen die in de hele maatschappij voelbaar zijn. Het is soms lastig om je echt nog ergens op te verheugen op het moment, het is mentaal sowieso een lastige periode geweest en je merkt dat dit ook zijn weerslag heeft op bijvoorbeeld het publiek, wat momenteel maar lastig de weg naar de concertzaal weet te vinden. Ik verheug me dus op snel beter nieuws zodat de algehele ‘vibe’ in de wereld snel weer zal verbeteren.


5 vragen aan BUI (Bevordering Utrechtse Improvisatie)

Aan het woord is het team van BUI (Bevordering Utrechtse Improvisatie)een platform voor improvisatiekunst met sterk accent op muziek. Het team bestaat uit: Mees Siderius, Lucas Kloosterboer, Koen Boeijinga, Marleen Lansink en Elsa van der Linden. BUI kreeg in 2019/2020 een projectsubsidie van de gemeente.

De afgelopen 2 jaar waren de makers van BUI ‘in residentie’ bij Gaudeamus. Ze deden daar onderzoek naar nieuwe vormen van performancekunst. Hun wandelconcert in Amelisweerd was één van de hoogtepunten van Gaudeamus 2020. In 2021 verkenden ze het voormalig industriële gebied-in-wording aan de Nijverheidskade. In Fort Lunet 1 heeft BUI een muzikale broedplaats van BUI met de naam De Onderbuik.

Hoe gaat het met je en met het platform voor improvisatiekunst BUI?

Goed! Na 2 jaar 'stilzetten' (lees: manoeuvreren naar mogelijkheden) is er nu eindelijk weer mogelijkheid om ons en onze evenementen live te manifesteren! Het is eindelijk weer mogelijk om onze BUI Freeplay sessies te laten plaatsvinden in Moira aan de Plompetorengracht, een plek waar muzikaal improvisators elkaar op het podium ontmoeten. De mooie projecten die in onze broedplaats de ONDERBUIK worden gemaakt vinden hun weg naar de stad en daarbuiten. We vinden het prettig om te merken dat het 'community gevoel' voor improvisatiekunst in Utrecht de crisis heeft overleefd en de verbinding hierdoor misschien wel alleen maar sterker is geworden.

Wat zijn je verwachtingen voor BUI?

We zijn hard bezig met het professionaliseren van onze muzikale broedplaats de ONDERBUIK, gevestigd in een geweldige historische atoombunker op fort Lunet 1. 20 jonge makers krijgen hier de ruimte om te experimenteren en zich professioneel te verdiepen. We zijn trots op de ONDERBUIK en dat gaan we meer delen met Utrecht. BUI als ensemble gaat nieuwe locatievoorstellingen ontwikkelen, waarbij we de ruimte als mede-speler gebruiken en het publiek meenemen in het moment. En we gaan verder met organiseren van improvisatie evenementen in de stad, om zo het gat tussen jonge makers en studenten tot het gerenommeerde werkveld te overbruggen.

Heeft de tijd van beperkingen wat betreft cultuur maken en vertonen jou een nieuw inzicht of bijzondere ervaring gebracht?

We zijn de afgelopen twee jaar als makers-ensemble in residentie geweest bij Gaudeamus. Oorspronkelijk zouden we een interactief improvisatie concert geven dat opgevoerd zou worden in TivoliVredenburg. Door de afstandsmaatregel besloten we in samenspraak met Gaudeamus de plannen om te gooien en hebben we uiteindelijk een luisterwandeling in Amelisweerd gemaakt. Het publiek werd uitgenodigd zich al wandelend te verhouden tussen de omgevingsgeluiden, improvisatiemuziek en geluidsinstallaties. Wij leerden door de beperkende maatregelen dat er buiten de muren van de podia en theaters een heel ander en interessant speelveld is waar we met een publiek samen het moment kunnen ervaren en bespelen.

Wat zijn ontwikkelingen of samenwerkingen die je veelbelovend vindt?

De opleiding ‘Musician 3.0’ aan de HKU bestaat nu net 10 jaar. De eerste succesvolle makers zijn zich in de stad aan het vestigen. Deze makers zijn in eerste instantie musici, maar brengen een breed scala aan interdisciplinair makerschap met zich mee. Zo zijn deze musici bijvoorbeeld ook actief als: theatermakers, beeldend kunstenaars, schrijvers, organisatoren, educatoren etc. Allemaal opgeleid met focus voor experiment, onderzoek en community. Met BUI staan wij voor de bevordering van improvisatie, maar we trekken dat tegenwoordig breder. Wij vinden het heel prettig om te zien dat jonge makers wegwijs worden in het Utrechtse culturele landschap.

Waar verheug je je op?

Wij kijken heel erg uit naar de locatievoorstellingen die wij gaan maken in en rondom Utrecht. We kijken uit naar de vele nieuwe ontmoetingen die gaan plaatsvinden bij onze Freeplay sessies en andere evenementen die we organiseren en bijwonen. We kijken uit naar festivals in hun volwaardige vorm, zoals Gaudeamus, Le Guess Who? en SPRING, waarbij we weer worden geprikkeld door performances en spelers van wereldkwaliteit. We kijken er ook heel erg naar uit om jullie te ontvangen in onze culturele broedplaats de ONDERBUIK voor bijzondere performances, try-outs, exposities en historie.

Meer weten over BUI? Kijk op www.bui.nu