Bomen Ziekten en plagen

Ziekten en plagen bij bomen zijn een natuurlijk verschijnsel. Denk aan virussen, bacteriën of insecten. Sommige ziektes kunnen dodelijk zijn voor de boom.

Snel naar:

Bestrijden van ziekten en plagen

We willen zo veel mogelijk de natuur haar gang laten gaan. Daarom zijn we voorzichtig met het bestrijden van ziekten en plagen. We grijpen pas in:

  • als er risico’s zijn voor de gezondheid van de mens (bijvoorbeeld bij de eikenprocessierups) of risico’s voor de omgeving
  • bij een ziekte waar de boom aan sterft (zoals iepziekte)

Film over ziekten en plagen

Wilt u weten hoe we bepaalde ziekten en plagen bestrijden? Bekijk dan de film. Hierin laten we zien hoe we de kastanjebloedingsziekte en eikenprocessierups bestrijden. Het filmpje duurt ongeveer 3 minuten.

Essentaksterfte

De essentaksterfte is een schimmelziekte. Bij een boom met essentaksterfte sterven eerst de bladeren af. Vervolgens gaan de takken dood. Uiteindelijk kan de ziekte ervoor zorgen dat de hele boom doodgaat. Er is op dit moment geen middel tegen de essentaksterfte.

De gemeente inspecteerde in de zomer van 2017 alle essen. Meer informatie over de essentaksterfte en het onderzoek van de gemeente.

Iepziekte

Injecteren van iepen tegen iepziekte

De iepziekte is een dodelijke en zeer besmettelijke schimmelinfectie. Bij besmette bomen krijgen takken en bladeren geen voedsel en vocht meer, waardoor de boom op korte termijn sterft. We pakken de iepziekte dan ook actief aan. Zieke iepen halen we zo snel mogelijk weg. Een groot deel van de gezonde iepen geven we elk jaar een beschermende prik.

Als een iep eenmaal is besmet, moeten we de boom kappen. Daarvoor hebben we geen vergunning nodig. De zieke iep vervangen we door een iepensoort die wel tegen de iepziekte kan.

We willen het liefst zo min mogelijk iepen kappen. Daarom spuiten we bijzondere  iepen en iepenlanen ieder voorjaar uit voorzorg in.

Eikenprocessierups

detailfoto van eikenprocessierups
'processie' van de eikenrups

In het voorjaar hebben eikenbomen in Utrecht te maken met de eikenprocessierups. Deze rups duikt de afgelopen jaren op steeds meer plekken op. De brandharen kunnen ernstige klachten geven: jeuk en last van de ogen en luchtwegen. Zie ook: Gezondheidsinformatie over de eikenprocessierups.

De gemeente bestrijdt de eikenprocessierupsen in de openbare ruimte. U kunt de rupsen bij ons melden.

Overlast melden van dieren in de openbare ruimte

Voorrang behandeling

We doen er alles aan om de rups te bestrijden, maar we kunnen niet alle aangetaste bomen behandelen. Zwembaden, kinderdagverblijven en scholen, sportparken, fietsroutes en terrassen komen als eerste aan de beurt. Andere plaatsen moeten wachten.

Eikenprocessierupsen op eigen terrein

Bent u eigenaar van een eik met de eikenprocessierups? Dan bent u zelf verantwoordelijk voor het verwijderen van de rups. Het is niet verplicht, maar we raden het wel aan. De rupsen weghalen is een lastige klus. U kunt hier het beste een specialist voor inhuren: een bedrijf dat bomen verzorgt.

We bestrijden de rups op meerdere manieren

  • XenTari bevat de bacterie bacillus thuringienis. Deze bacterie scheidt een gif af dat bij insecten en hun larven het darmkanaal aantast. XenTari is wel nadelig voor oppervlaktewater. Daar waar de eiken bij water staan, gebruiken we Nematoden.
  • Nematoden zijn kleine wormpjes, ook wel aaltjes genoemd. De aaltjes zijn natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups. De aaltjes dringen via natuurlijke lichaamsopeningen de rups binnen. Eenmaal in de rups laten de aaltjes een bacterie vrij. De bacterie vermeerdert zich waardoor de rups overlijdt.

De biologische middelen wordt met behulp van een trekker via een spuit van onderaf in de bomen geblazen. Vanwege de gekozen methode is er nauwelijks kans op verwaaiing en drup van het middel. Deze middelen zijn goedgekeurd voor de biologische landbouw en mogen daarom ook in het openbaar groen worden gebruikt.

  • Een andere methode is het zo vroeg mogelijk wegzuigen van de nesten. Het wegzuigen van nesten kost veel tijd. Ook blijven er altijd wel brandharen achter op de plek van het nest, dus we proberen zoveel mogelijk preventief te werken.
  • Ook loopt er een natuurvriendelijke proef met meeskasten in de eiken. De vogels eten de rupsen op. In het voorjaar hebben we zo’n 120 vogelkasten op 2 plekken in de stad opgehangen, aan de Zandlaan en de Brailledreef/Loevenhoutsedijk. De kasten blijven 3 jaar hangen. Samen met studenten monitoren en onderhouden we de kasten en maken we ze tussentijds schoon.

Kastanjebloedingsziekte

Kastanjebomen met kastanjebloedingsziekte

Veel kastanjebomen hebben de kastanjebloedingsziekte. De ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie. In combinatie met een zwam-aantasting is de ziekte uiteindelijk dodelijk voor de boom. Er is nog geen betrouwbaar middel tegen deze ziekte. In Utrecht zien we de kastanjebloedingsziekte sinds 2005. De ziekte komt voor bij de witte paardenkastanje (Aesculus hippocastanum) en de rode paardenkastanje (Aesculus carnea). Dit zijn de meest voorkomende soorten in Utrecht. De tamme kastanje is een andere soort. Deze kan de kastanjebloedingsziekte niet krijgen. In Utrecht staan momenteel (2018) ruim 2.500 kastanjebomen.

Omdat er geen middel is tegen de ziekte, planten we niet zomaar nieuwe kastanjes in de stad. Als een kastanje uitvalt door de kastanjebloedingsziekte, vervangen we deze door een andere boomsoort. Alleen op bijzondere plekken vervangen we kastanjes door nieuwe kastanjes. Het gaat dan bijvoorbeeld om groene rijksmonumenten (onder andere Zocherpark, begraafplaats Soestbergen), bijzondere kastanjelanen (onder andere Burgemeester Verderlaan) en markante kastanjes zoals de kastanjeboom op het plein bij het stadhuis.

Voor het volledige overzicht van de bijzondere plekken waar we kastanjes vervangen; zie deze kaart (laatste update: januari 2019). Door op een kastanje te klikken ziet u ook de leeftijd en de exacte soortnaam van de boom. U kunt ook zoeken op adres of op boomnummer naar een kastanje. Met de '+ knop' en '– knop', linksboven op de kaart, zoomt u in.

Kastanjemineermot

De larven van de kastanjemineermot maken doorzichtige plekken in de bladeren van de kastanje. Hierdoor drogen de bladeren uit. Ze worden bruin en vallen te vroeg af. De boom kan hierdoor minder goed gebruikmaken van het groeiseizoen. De kastanjemineermot is niet schadelijk voor de boom.

Spinselmot

spinselmot

De rupsen van de spinselmot zijn een plaag voor bomen. In het late voorjaar eten de rupsen razendsnel een boom of heester kaal. Ze pakken de boom of struik in een soort wit spinrag in. Na ongeveer 4 tot 6 weken verlaten de rupsen de boom. De boom zal dan weer nieuwe bladeren gaan maken.

Spinselmot is niet schadelijk voor de mens of de boom. We bestrijden dit dan ook alleen bij extreme overlast. Bijvoorbeeld bij grote aantallen rupsen dicht bij de ingang van een woning.

Hulp en contact Parken en groen

Telefoon

14 030